Rizgjedhja e Albulena Haxhiut në krye të Kuvendit të Kosovës ka ndezur një debat të ri rreth rolit të saj institucional dhe kohëzgjatjes së mandatit. Çështja që po diskutohet lidhet me mundësinë që, pas rizgjedhjes, ajo të ketë edhe gjashtë muaj të tjerë për ta ushtruar detyrën e presidentes, nëse kushtet dhe rregullat kushtetuese e lejojnë një gjë të tillë.
Në qendër të vëmendjes është interpretimi i dispozitave kushtetuese për rastet kur kryetarja e Kuvendit merr detyrën e ushtruese së presidentit. Debati nuk lidhet me faktin se Haxhiu ka marrë përsëri shumicën në organin ligjvënës, por me atë nëse rizgjedhja në funksionin e kryetares së Kuvendit automatikisht hap një periudhë të re për ushtrimin e detyrës së presidentes, apo ky ushtrim lidhet vetëm me afate të caktuara të përcaktuara në Kushtetutë.
Sistemi i përcaktuar nga Kushtetuta vendos kufij për kohën gjatë së cilës mund të ushtrohet detyra e presidentit në rrethana të veçanta. Pikërisht këtu qëndron dilema: a do të konsiderohet rizgjedhja e Haxhiut si nisje e një afati të ri, që do ta shtynte ushtrimin e detyrës edhe për gjashtë muaj të tjerë, apo afati do të mbetej brenda kornizës ekzistuese, pa krijuar automatikisht një periudhë të re.
Nga ana tjetër, fakti që Haxhiu është zgjedhur sërish për të udhëhequr Kuvendin e pozicionon atë edhe më qartë në rolin e saj institucional. Por teksa ajo tashmë ka mandat të vazhdueshëm si kryetare e Kuvendit, mbetet të shihet se si do të interpretohet kalimi i kompetencave kur bëhet fjalë për presidenten që ushtrohet, sidomos nëse ka ndodhur ose jo një rivendosje e afateve pas një rizgjedhjeje.
Rizgjedhja e kryeparlamentares, por a nis afat i ri?
Debati i ngritur pas vendimit për rizgjedhje përqendrohet te momenti kyç: a e shtyn Kushtetuta periudhën e ushtrimit të detyrës së presidentes në rast se kryetarja e Kuvendit rizgjidhet. Me fjalë të tjera, çështja është nëse për gjashtë muajt e ardhshëm ekziston bazë kushtetuese që ta vazhdojë edhe më tej ushtrimin e detyrës, apo të mbyllet kjo kompetencë sipas afatit që rrjedh nga rrethanat para rizgjedhjes.
Ndërkohë, diskutimi vjen në një kohë kur Kuvendi ka një drejtim të qartë përmes mandatit të ri të kryetares së tij. Por roli i ushtruese së detyrës së presidentes është një çështje që prek balancimin e institucioneve dhe rregullat për kompetencat kalimtare. Kjo është arsyeja pse edhe një ndryshim i brendshëm në krye të Kuvendit nuk mjafton vetvetiu për ta mbyllur dilemën: interpretimi kushtetues mbetet vendimtar për kohëzgjatjen e kompetencave që lidhen me presidencën.
Në fund të fundit, debati që po zhvillohet pas rizgjedhjes së Albulena Haxhiut lidhet me një pyetje praktike: nëse ajo do të mund ta ushtrojë detyrën e presidentes edhe për gjashtë muaj të tjerë, duke u bazuar në kushtet që i vendos Kushtetuta për kufirin e kohës. Për këtë arsye, rikonfirmimi i saj në krye të Kuvendit ka sjellë jo vetëm vazhdimësi në punën e organit ligjvënës, por edhe nevojë për qartësim të mëtejshëm mbi afatet që lidhen me ushtrimin e detyrës së kreut të shtetit.
Botuar fillimisht në Albeu