Reforma e re territoriale në Shqipëri, që synon rishikimin e mënyrës si organizohen njësitë e pushtetit vendor, kërkon edhe një riorganizim të plotë administrativ, financiar dhe zgjedhor të qeverisjes vendore. Këtë e thekson Instituti për Bashkitë e Shqipërisë në raportin “Qeverisja Vendore në Shqipëri 2025”, duke vlerësuar se ndryshimet në territor nuk mund të bëhen pa shoqërimin e tyre me një ristrukturim funksional të institucioneve lokale.
Sipas studimit, struktura aktuale e qeverisjes vendore në vend paraqet probleme të ndryshme, të cilat ndikojnë drejtpërdrejt në mënyrën e menaxhimit të shërbimeve, në organizimin e administratës dhe në proceset zgjedhore. Raporti e shtrin vëmendjen te nevoja për rregullime të thella që të garantohet që pushteti vendor të funksionojë më mirë pas reformës territoriale, pa krijuar vakume apo paqartësi institucionale.
Një nga gjetjet kryesore të raportit lidhet me numrin e njësive vendore ku evidencohen vështirësi. Studimi thekson se problemet identifikohen në 61 bashki, duke e bërë këtë reformë një çështje me shtrirje të gjerë dhe me ndikim në një pjesë të konsiderueshme të territorit. Kjo do të thotë se qasja për ndryshimin e hartës vendore duhet të shoqërohet me masa konkrete për të adresuar çështjet që tashmë janë vërejtur.
Instituti për Bashkitë e Shqipërisë e lidh domosdoshmërinë e riorganizimit tërësor me tri komponentë kryesorë: administrimin, financat dhe zgjedhjet. Administrativisht, kërkohet një sistem i rregullt i funksionimit të strukturave, në mënyrë që administrata të mos mbetet e paqartë apo e fragmentuar pas ndryshimit të kufijve. Financiarisht, raporti nënkupton se ndryshimet territoriale duhet të shoqërohen me rregullime të nevojshme për mënyrën si menaxhohen fondet dhe si shpërndahen burimet mes njësive vendore. Ndërsa në aspektin zgjedhor, theksohet nevoja që proceset të organizohen qartë, duke shmangur paqëndrueshmëri në përbërjen dhe funksionimin e institucioneve lokale.
Reforma territoriale kërkon riorganizim të pushtetit vendor në 3 drejtime
Raporti “Qeverisja Vendore në Shqipëri 2025” vlerëson se qeverisja vendore duhet të përmirësohet në nivel praktik, jo vetëm të ndryshohet skema territoriale. Në këtë kontekst, riorganizimi administrativ synon të sigurojë që institucionet të kenë kapacitete të mjaftueshme dhe role të përcaktuara qartë. Kjo është e rëndësishme sidomos kur flasim për bashki që aktualisht përballen me sfida organizative, të cilat mund të intensifikohen nëse reforma territoriale nuk shoqërohet me ndryshime të brendshme në mënyrën si strukturohet administrata.
Sa i përket dimensionit financiar, studimi e trajton reformën si një proces që kërkon planifikim për burimet dhe mekanizmat e financimit. Nëse rikonfigurimi i territorit nuk lidhet drejtpërdrejt me logjikën financiare të qeverisjes vendore, rrezikohet që disa njësi të mbeten me kapacitete të pamjaftueshme për të përmbushur detyrat e tyre apo të kenë vështirësi në menaxhim. Për këtë arsye, raporti vendos theksin te riorganizimi i plotë dhe jo tek ndryshimet sipërfaqësore.
Në fund, në aspektin zgjedhor, ideja është që ndryshimet e terrritorit të reflektohen edhe te mënyra si organizohen proceset politike në nivel lokal. Duke qenë se problemet prekin 61 bashki, raporti i jep reformës një dimension real menaxhimi: si do të strukturohet qeverisja pas ndryshimeve, si do të organizohen funksionet dhe si do të sigurohet vazhdimësia e proceseve demokratike në nivel vendor. Kjo qasje përpiqet të shmangë ndërprerjet dhe paqartësitë institucionale që mund të shoqërojnë çdo riformatim të gjerë të qeverisjes lokale.
Botuar fillimisht në Albeu