Diskutimet për një reformë të re territoriale kanë hyrë në fazën e konsultimit, por procesi po përballet me shqetësime të forta nga ekspertë të fushës. Ndërsa pritet të përvijohet një hartë e re, theksi kryesor në debatin publik po vendoset te mënyra si po zhvillohet vendimmarrja dhe çfarë po rrezikon të prodhojë ajo në praktikë.
Një nga frikërat që ngrihet gjatë këtij procesi lidhet me mundësinë që reforma të mos udhëhiqet nga kritere të qëndrueshme për qeverisjen, por të kthehet në një instrument të interesave të ngushta elektorale. Ekspertët argumentojnë se, nëse konsultimet dhe hartimi i propozimeve bëhen nën presionin e kalendarit politik, atëherë rezultatet përfundimtare mund të mos i shërbejnë objektivave afatgjata, përfshirë efikasitetin e administrimit dhe planifikimin territorial.
Ndryshe nga viti 2014, ku procesi kishte shfaqur një prani më të qartë të ekspertizës ndërkombëtare, këtë herë vihet re një mungesë e theksuar e mbështetjes apo përfshirjes së ekspertëve nga jashtë. Ky ndryshim po shihet si një faktor që mund ta bëjë më të vështirë balancimin e nevojave reale administrative me interesat politike, veçanërisht kur janë palët ato që po kërkojnë të mbyllet shpejt narrativa e reformës.
Procesi aktual karakterizohet nga një dinamikë ku palët po nxitojnë për ta finalizuar hartën territoriale. Në këtë kontekst, ekspertët e quajnë të rëndësishme të kuptohet nëse reforma po synon kryesisht përmirësimin e qeverisjes së brendshme, apo nëse ajo po shndërrohet në një “betejë” për kufijtë. Këto dy dimensione—organizimi administrativ dhe kufizimet gjeografike—mund të ndikojnë drejtpërdrejt te mënyra si shërbimet publike planifikohen dhe menaxhohen, si dhe te mënyrat e përfaqësimit institucional.
Reforma territoriale: vendimet për kufijtë ndikojnë te qeverisja
Ndërkohë, vetë konsultimet po vazhdojnë, por po shoqërohen me vëmendje të shtuar ndaj mënyrës së hartimit të propozimeve. Në diskutime po rikthehet argumenti se një reformë territoriale duhet të bazohet në kritere të qarta dhe të verifikueshme, që të mos çojnë në rregullime të përkohshme të nxitura nga logjika elektorale. Për ekspertët, pikëpyetja kryesore është nëse procesi do të arrijë të ruajë integritetin teknik të vendimmarrjes, pavarësisht nxitimit për ta mbyllur hartën.
Një tjetër element që po e dallon këtë rreth diskutimi është mënyra si po vendosen prioritetet. Teksa në vitin 2014 kishte më shumë hapësirë për ekspertizë ndërkombëtare, këtë herë mungesa e saj po shihet si problematikë. Pa një mbështetje të tillë, pesha e argumenteve mes palëve mund të bëhet më e madhe, ndërsa rreziku për të mos ecur me standarde të përbashkëta rritet. Ekspertët theksojnë se, në këto kushte, konsultimi duhet të prodhojë transparencë dhe qartësi mbi objektivat e reformës, në mënyrë që të mos mbetet peng i interesave të ngushta elektorale që mund të favorizojnë vendime afatshkurtra.
Në përmbledhje, reforma e re territoriale ndodhet në një moment vendimtar: ajo po kalon nga diskutimi drejt hartimit të propozimeve konkrete, ndërsa kritikat për procesin po fokusohen te rreziku i politizimit dhe te mungesa e një ekspertize më të gjerë ndërkombëtare. Debati vijon me të njëjtin synim për të sqaruar nëse qëllimi real është përmirësimi i qeverisjes, apo nëse vendimet po dominohen nga lufta për kufijtë. Deri në finalizim, konsultimet mbeten hapi kyç që do të përcaktojë drejtimin që do të marrë reforma dhe mënyrën se si do të kuptohet rezultati përfundimtar.
Botuar fillimisht në Albeu