Serbia ka paralajmëruar se mund të organizojë nderime shtetërore dhe ushtarake për varrimin e Ratko Mlladiqit, ish-komandant i Ushtrisë së Republikës Srpska. Lajmi ka ardhur pavarësisht se Mlladiq është dënuar me burgim të përjetshëm nga Tribunali i Hagës për gjenocid, krime kundër njerëzimit dhe krime lufte. Në këtë mënyrë, çështja e mënyrës së trajtimit të një figure të dënuar për krime të rënda ka hapur reagime të gjera në rajon.
Ministri serb i Drejtësisë, Nenad Vujiq, ka deklaruar se Ratko Mlladiqi do të marrë të gjitha nderimet shtetërore dhe ushtarake që i takojnë. Nga ana tjetër, presidenti i Serbisë, Në Kosovë po vonojnë dialogun”>Aleksandar Vuçiq, ka thënë se autoritetet do të respektojnë dëshirën e familjes së tij lidhur me vendin e varrimit. Këto sinjale nga institucionet serbe kanë ndezur debate, duke rikthyer në qendër çështjen e glorifikimit të personave të dënuar për krime lufte.
Vdekja e Mlladiqit dhe paralajmërimet për një varrim me nderime shtetërore kanë nxitur reagime të forta në rajon. Kundërshtimet janë shoqëruar me akuza se Serbia po i shmanget përballjes me të kaluarën, ndërkohë që zgjedh të japë një ceremoni të mbushur me protokolle shtetërore. Reagime kanë ardhur nga shtete të rajonit, organizata për të drejtat e njeriut dhe figura të ndryshme politike, duke e parë këtë si një mesazh të rrezikshëm në raport me krimet e luftës.
Debati për nderime shtetërore rihap plagët e Srebrenicës
Deputetja britanike Alicia Kearns ka reaguar ashpër ndaj raporteve se Ratko Mlladiqi mund të varroset në Serbi me nderime të larta. Përmes një postimi në platformën X, Kearns ka kritikuar presidentin serb Aleksandar Vuçiq dhe Qeverinë e Serbisë. Ajo ka theksuar se ata mohojnë gjenocidin e Srebrenicës, ndërsa po planifikojnë ta varrosin me nderime të plota personin që ka dhënë urdhrat për kryerjen e krimeve. Reagime të këtij lloji kanë vijuar, duke e lidhur çështjen e varrimit me mënyrën se si trajtohen narativat rreth krimeve në Bosnje.
Në Kosovë, ideja për varrosjen e Mlladiqit me nderime shtetërore ka hasur në kritika. Ministri në detyrë për Punë, Familje dhe Vlerat e Luftës Çlirimtare, Andin Hoti, ka reaguar ndaj deklaratës së presidentit serb Vuçiq se shteti do të ndihmonte organizimin e një varrimi “dinjitoz”, nëse familja e tij do ta kërkonte. Hoti ka ngritur pyetje rreth përballjes me të kaluarën në Evropë, duke u shprehur se edhe në vitin 2026 vijon të ekzistojë një praktikë ku kriminelët e luftës vazhdojnë të glorifikohen.
Reagime kanë ardhur edhe nga Gjermania dhe Bosnja e Hercegovina. Deputetja e SPD-së në Gjermani, Jasmina Hostert, e cila ka lindur në Sarajevë, ka thënë se Mlladiqi ishte përgjegjës për rrethimin e Sarajevës dhe gjenocidin në Srebrenicë. Ajo ka theksuar se pas shifrave të viktimave qëndrojnë njerëz dhe jetë të ndërprera nga urdhrat e një krimineli, duke shtuar se Mlladiqi deri në fund mohoi fajësinë dhe nuk tregoi pendesë. Nga të tjerë zëra, reagime të forta kanë ardhur edhe nga viktimat dhe familjarët e të vrarëve, të cilët e konsiderojnë të rëndësishme ruajtjen e kujtesës dhe të së vërtetës për krimet.
Emir Suljagiq, drejtor i Memorialit të Srebrenicës, ka folur për domosdoshmërinë e ruajtjes së kujtesës dhe të së vërtetës edhe pas vdekjes së Mlladiqit. Kada Hotiq, e cila ka humbur djalin dhe bashkëshortin, e ka cilësuar të turpshme trashëgiminë e tij dhe ka deklaruar se drejtësia do të ishte që ai të vdiste në burg. Shoqatat e viktimave e kanë lidhur drejtpërdrejt trashëgiminë e Mlladiqit me varrezat masive, gjenocidin dhe Srebrenicën. Në reagimet publike në Bosnje, është shprehur edhe lehtësim se ai ka vdekur duke vuajtur dënimin me burgim të përjetshëm.
Ndërkohë, edhe në Serbi kanë dalë kritika. Partitë opozitare dhe organizatat proevropiane e kanë kundërshtuar idenë e një ceremonie të tillë. Lëvizja Evropiane në Serbi ka e konsideruar varrimin me nderime shtetërore si “glorifikim institucional” të një personi të dënuar për gjenocid. Në këtë debat është përfshirë edhe ish-prokurori i Hagës, Geoffrey Nice, i cili ka thënë se nuk ka pasur ndonjë emocion të veçantë pasi lexoi lajmin se Ratko Mlladiqi kishte vdekur, i dënuar me burgim të përjetshëm për krime lufte. Ai ka argumentuar se Mlladiqi sot i përket kryesisht historisë.
Reagimet në Republikën Srpska kanë qenë më të prirura drejt glorifikimit të figurës së Mlladiqit. Disa politikanë serbë të Bosnjës, përfshirë Milorad Dodikun, e kanë nderuar atë dhe kanë vënë në pikëpyetje mënyrën e trajtimit nga Tribunali i Hagës. Sipas raportimeve të Reuters, disa figura serbe e kanë cilësuar vdekjen e tij si “vrasje” dhe kanë lavdëruar rolin e tij ushtarak. Në këtë mënyrë, çështja e mundshme e varrimit me nderime shtetërore është shndërruar në një temë që prek drejtësinë, kujtesën dhe politikën në disa vende njëherësh.
Botuar fillimisht në Telegrafi
