Mesazhi për vdekjen e Ratko Mlladiqit qarkulloi në internet të enjten, ndërsa reagimet u shfaqën menjëherë në rrjete sociale. Për shumë njerëz, veçanërisht për boshnjakët që e kanë njohur personalisht gjeneralin, lajmi u prit me shqetësim dhe me një kujtesë të fortë për krimet që lidhen me emrin e tij. Në bisedat që u zhvilluan, disa prej atyre që e kishin takuar dhe e kishin ndjekur rrugëtimin e tij e konsideronin Mlladiqin një figurë të rrezikshme, të lidhur me dhunë të rëndë.
Ratko Mlladiqi u përmend gjerësisht si udhëheqës i gjenocidit të kryer në Srebrenicë në korrik të vitit 1995. Pikërisht ky fakt e ka bërë emrin e tij të mbetet i ngulitur në ndërgjegjen publike, jo vetëm në Bosnjë, por në të gjithë hapësirën ku flitet për drejtësi ndërkombëtare dhe krime lufte. Për shumë nga ata që shkruanin e reaguan, përvojat personale dhe njohja e drejtpërdrejtë e bënin vdekjen e tij një ngjarje që nuk kalonte pa peshë.
Gjatë shkrimit, theksohet një lidhje e drejtpërdrejtë personale e autorit me periudhën kur Mlladiqi ishte ende në qendër të ngjarjeve. Nga viti 1992 deri më 1993, autori tregon se ka qenë komandant i batalionit britanik në Bosnjë. Kjo rolë, sipas përshkrimit, e vendos autorin në një pozicion ku, me kërkesë, atij i është bërë pyetja çfarë ndjen për vdekjen e gjeneralit Mlladiq dhe për krimet për të cilat ai kishte përgjegjësi.
Në vazhdim, autori kujton se në fillim të viteve 1990, Mlladiqi komandonte ushtrinë serbe të Bosnjës. Kjo periudhë përshkruhet si kohë kur figura të tilla kishin ndikim të drejtpërdrejtë në zhvillimet ushtarake dhe në fatin e civilëve. Përmendja e komandimit të tij lidhet drejtpërdrejt me trajektoren që çoi drejt ngjarjeve më të rënda të luftës, përfshirë Srebrenicën, ku në korrik të vitit 1995 u krye gjenocid.
Vdekja e Ratko Mlladiqit ringjall kujtesën për gjenocidin e Srebrenicës
Në reagimet e publikut, rikthimi i emrit të Mlladiqit nuk është trajtuar thjesht si lajm personal. Ai është lidhur me një histori të dokumentuar të krimeve, të cilat kanë vazhduar të kërkojnë përgjegjësi edhe pas përfundimit të luftës. Autoritetet dhe gjykimet, për të cilat flitet në mënyrë të tërthortë përmes narrativës, i kanë mbajtur të gjalla debatet mbi sa prej krimeve do të njihen plotësisht dhe sa prova do të dalin përfundimisht në dritë. Në këtë kuadër, autori thekson se Mlladiqi vrau më shumë njerëz sesa do të dimë ndonjëherë, duke e bërë mesazhin edhe më të rëndë për ata që kanë humbur familjarë.
Shkrimi vijon duke mbajtur fokus tek mënyra si komunitetet e prekura, veçanërisht boshnjakët, reaguan menjëherë me të mësuar lajmin. Për disa prej tyre, fakti që autori kishte përjetuar terrenin gjatë kohës kur ka qenë komandant i batalionit britanik në Bosnjë, i ka shtyrë t’i drejtohen atij. Këto reagime, sipas përshkrimit, lidhen me njohjen personale dhe me përvojat që autori i ka pasur në Bosnjë, përpara se të shfaqej ky mesazh i përhapur gjerësisht në rrjet.
Në përgjithësi, artikulli e vendos vdekjen e Ratko Mlladiqit në një kontekst të gjerë historik: periudha e hershme e viteve 1990, roli i tij komandues në ushtrinë serbe të Bosnjës, roli i pretenduar i lidhur me krimet dhe kulmi tragjik në korrik 1995 në Srebrenicë. Në 1992-1993, autori kujton funksionin e tij në Bosnjë si komandant i batalionit britanik, çka i jep peshë rrëfimit të tij. Edhe pse lajmi për vdekjen u përhap shpejt, mesazhet që e shoqëruan tregojnë se emri i Mlladiqit mbetet i lidhur me një faqe të errët, për të cilën kujtesa dhe kërkesa për drejtësi nuk janë mbyllur.
Botuar fillimisht në Gazeta Express
