Komisioni Evropian, në Raportin e fundit për përparimin e Maqedonisë së Veriut për vitin 2026, ka identifikuar disa nga sfidat kryesore që vazhdojnë të rëndojnë mbi sistemin shëndetësor. Në vlerësimet e tij, institucioni thekson se financimi i pamjaftueshëm i shëndetësisë publike mbetet një problem i madh, ndërsa njëkohësisht shihet edhe largimi i vazhdueshëm i personelit mjekësor.
Raporti i referohet edhe pabarazisë në qasjen e qytetarëve te shërbimet shëndetësore. Sipas të dhënave të përmbledhura nga Komisioni Evropian, pengesat në akses dhe trajtime nuk janë të njëjta për të gjithë, duke krijuar diferenca të prekshme mes grupeve të ndryshme. Një element tjetër i rëndësishëm që del në pah është kontrolli i dobët i duhanpirjes në ambiente të mbyllura, një çështje që lidhet drejtpërdrejt me mbrojtjen e shëndetit publik.
Vlerësimi për mbrojtjen e konsumatorëve dhe shëndetin publik, i përfshirë në Kapitullin 28, tregon se sistemi shëndetësor përballet ende me vështirësi serioze strukturore. Në këtë kontekst, Komisioni Evropian evidenton se qytetarët përballen me kosto të konsiderueshme, të cilat shpesh i paguajnë direkt, duke e bërë qasjen te shërbimet më të vështirë për ata që kanë më pak mundësi financiare.
Financimi i ulët rrit barrën për qytetarët
Një nga gjetjet më alarmante lidhet me shpenzimet që qytetarët i bëjnë nga xhepi i tyre. Raporti thekson se qytetarët paguajnë nga xhepi deri në 42 për qind të shpenzimeve shëndetësore. Ky nivel shpenzimesh direkte konsiderohet pengesë e konsiderueshme për qasje të barabartë në kujdesin shëndetësor, pasi rrezikon që trajtimi të kushtëzohet nga aftësia për të paguar, e jo nga nevoja mjekësore.
Përveç kostove direkte, Komisioni Evropian e lidh përkeqësimin e situatës edhe me largimin e personelit mjekësor. Sipas vlerësimit në raport, ky trend ndikon në kapacitetet e sistemit dhe në vijueshmërinë e shërbimeve shëndetësore. Kur stafi mjekësor largohet, rrezikohet organizimi i brendshëm i kujdesit, si dhe koha e pritjes për shërbime të caktuara, çka përfundon duke prekur më shumë pacientët.
Raporti vë theksin edhe te pabarazia në qasje. Edhe kur shërbimet ekzistojnë, qytetarët mund të përballen me vështirësi praktike ose me kufizime që ndikojnë te mënyra se si arrijnë të marrin kujdes. Ky fenomen përforcon idenë se sistemi ka nevojë për rregullime më të thella strukturore, në mënyrë që shërbimet të jenë realisht të arritshme për të gjithë, pa krijuar dallime të padrejta.
Në të njëjtën linjë, Komisioni Evropian përmend edhe kontrollin e dobët të duhanpirjes në ambiente të mbyllura. Trajtimi i kësaj çështjeje shihet si pjesë e domosdoshme për shëndetin publik, pasi ekspozimi ndaj duhanit ndikon te shëndeti i jo-duhanpirësve dhe rrit rrezikun e sëmundjeve të lidhura me konsumimin e duhanit. Kur kontrollet janë të pamjaftueshme, efektet negative përkthehen në barrë shtesë për sistemin shëndetësor dhe për shëndetin e përgjithshëm të popullsisë.
Në përmbledhje, Raporti i Komisionit Evropian për vitin 2026 rendit disa nga problemet kryesore: financimin e pamjaftueshëm të shëndetësisë publike, largimin e personelit mjekësor, pabarazinë në qasjen te shërbimet dhe kontrollin e dobët të duhanpirjes në ambiente të mbyllura. Po ashtu, theksohet se një pjesë e madhe e shpenzimeve shëndetësore mbulohet nga xhepi i qytetarëve, duke arritur deri në 42 për qind. Ky tregues rrit pengesat për qasje të barabartë dhe nënvizon nevojën për përmirësime konkrete në mënyrën si funksionon sistemi.
Botuar fillimisht në Albeu
