Brezi i lindur në vitet ’80 dhe ’90 shpesh përmendet si një grup që e ka përjetuar rritjen ndryshe nga të rinjtë e sotëm. Ata nuk u rritën me telefona inteligjentë, rrjete sociale apo mbikëqyrje të vazhdueshme, elemente që sot ndikojnë drejtpërdrejtë te rutina dhe mënyra si të rinjtë i menaxhojnë sfidat. Në vend të kësaj, fëmijëria e tyre u formua nga një realitet më i ngadalshëm dhe më pak i varur nga teknologjia.
Sipas përshkrimit që i bëhet kësaj brezi, një pjesë e madhe e avantazhit lidhet me lirinë që u jepej në përditshmëri. Prindërit i donin dhe u kushtonin vëmendje, por nuk kontrollonin çdo hap të tyre. Kjo hapësirë ndikoi që fëmijët të zhvillonin aftësi që, sot, konsiderohen shumë të vlefshme: pavarësinë, durimin dhe aftësinë për t’u rikthyer pas dështimeve.
9 arsye pse brezi ’80-’90 i përballon më mirë sfidat e jetës
E para lidhet me mënyrën se si e shihnin dështimin. Ata nuk kishin frikë të provonin gjëra të reja. Merrnin pjesë në gara, sporte apo aktivitete edhe kur nuk ishin më të mirët. Refuzimet dhe zhgënjimet e vogla u kthyen në mësim: të ngriheshin sërish dhe të provonin përsëri. Kjo praktikë e përsëritur i ndihmoi të mos e shihnin një gabim si fundin e botës.
E dyta kishte të bënte me peshën e fjalës së dhënë. Kur linin takim me dikë, nuk kishte mesazhe të minutës së fundit dhe as aplikacione për të ndryshuar planet. Nëse premtuan se do të ishin diku, zakonisht e mbanin fjalën. Kështu, u mësohej përgjegjësia dhe besueshmëria, gjë që shkon përtej fëmijërisë dhe ndikon në marrëdhëniet e mëvonshme.
E treta lidhet me faktin se bënin gjëra pa pritur miratim. Shumë mësonin një instrument, vizatonin, ndërtonin modele ose merreshin me hobi thjesht sepse u pëlqente. Nuk ekzistonin “likes” dhe “followers” për t’i motivuar. Motivimi vinte nga brenda, nga kënaqësia e vetë aktivitetit. Ky tipar i ndihmonte të kuptonin se vlera e një përpjekjeje nuk lidhet domosdoshmërisht me reagimin e të tjerëve.
E katërta thekson mënyrën si e menaxhonin konfliktin. Pas një zënke, të nesërmen përsëri takoheshin në shkollë ose në lagje. Nuk kishte bllokime në rrjetet sociale, që i zhvendosin marrëdhëniet në mënyrë të menjëhershme. Kjo i mësoi të zgjidhnin konfliktet, të duronin njerëz të ndryshëm dhe të bashkëjetonin edhe me ata që nuk i pëlqenin. Me fjalë të tjera, nuk e kishin luksin e largimit të menjëhershëm.
E pesta lidhet me mënyrën e krijimit të argëtimit. Kur nuk kishte internet dhe qindra kanale televizive, fëmijët shpiknin lojëra, aventura dhe mënyra të reja për t’u argëtuar. Mërzia, në këtë rast, shndërrohej në burim kreativiteti: zhvillonte imagjinatën dhe aftësinë për të zgjidhur probleme. Kështu, koha e lirë nuk ishte thjesht “për t’u kaluar”, por një hapësirë ku mësohej të përballoheshin situata me mjete të improvizuara.
E gjashta dhe e shtata përmbyllin dy aspekte të tjera të forta: komunikimin dhe durimin. Për të telefonuar një shok, duhej të flisnin fillimisht me prindërit e tij. Duhej të pyetnin vetë në bibliotekë, të porosisnin ushqim ose të kërkonin ndihmë nga të rriturit. Kjo u zhvilloi aftësitë komunikuese dhe vetëbesimin. Ndërsa me durimin, tregon fakti se prisnin episodin e radhës të serialit të preferuar, zhvillimin e fotografive apo transmetimin e një filmi në televizion. Jo çdo gjë ishte e disponueshme menjëherë, prandaj durimi u bë pjesë e jetës së përditshme.
E teta dhe e nënta plotësojnë tablonë me dy mësime të tjera. Nëse një dyqan nuk kishte produktin që kërkonin ose një sportel ishte mbyllur, duhej ta pranonin situatën. Nuk kishte rrjete sociale ku të shprehnin menjëherë pakënaqësinë. Kjo i mësoi të përballonin zhgënjimet pa dramatizim. Kurse në fund, kalonin orë të tëra jashtë kontaktit: luajtja në lagje, ngasja e biçikletës dhe shëtitjet pa telefon ishin pjesë normale e fëmijërisë. Shpesh qëndronin vetëm me mendimet e tyre, gjë që i ndihmoi të zhvillonin pavarësi emocionale dhe aftësinë për të përballuar vetminë.
Sigurisht, nuk përshkruhet një fëmijëri pa probleme. Thuhet se disa fëmijë mbeteshin pa mbështetjen e nevojshme dhe shumë vështirësi kalonin pa u vënë re. Megjithatë, vlerësimet e ekspertëve theksojnë se ajo mënyrë e rritjes ka ndihmuar në zhvillimin e cilësive si pavarësia, durimi, përgjegjësia, këmbëngulja dhe aftësia për t’u përshtatur me situata të vështira. Nuk ishte një trajnim i planifikuar për jetën, por për shumë njerëz doli të ishte një shkollë e vlefshme për t’u përballur me sfidat e moshës së rritur.
Botuar fillimisht në Telegrafi
