Në historinë e çdo kombi, ka figura që, përmes veprës, mendimit dhe përkushtimit të tyre, kthehen në udhërrëfyes për brezat që vijnë pas. Te shkrimet dhe analizat që i mbledhin këto figura, nuk mjafton vetëm fama: rëndësi ka ndikimi që kanë lënë në kulturë, dije dhe në vetëdijen kombëtare. Në këtë kuptim, akademik Rexhep Qosja renditet si një nga emrat më të shquar të identitetit shqiptar, jo vetëm për atë çfarë ka shkruar, por edhe për mënyrën si ka ngritur zërin për çështje parimore.
Rexhep Qosja përmendet me arsye në librin “Ndritësit e Kombit” të autorit Nijazi Halili. Ky botim i kushtohet personaliteteve që kanë ndriçuar rrugëtimin historik të shqiptarëve përmes dijes, kulturës, atdhedashurisë dhe veprimtarisë kombëtare. Brenda kësaj galerie, Qosja shquhet si një mendimtar që ka kontribuar në mënyrë të vazhdueshme për ta bërë të qartë rolin e intelektualit në shoqëri: jo vetëm të studion e të shkruajë, por edhe të mbrojë të vërtetën dhe interesat e kombit.
Gjatë më shumë se gjysmë shekulli, Rexhep Qosja ka qenë ndër studiuesit më të rëndësishëm të letërsisë, kulturës dhe historisë së ideve shqiptare. Veprat e tij kanë pasuruar mendimin shqiptar dhe kanë dhënë një kontribut të drejtpërdrejtë në ruajtjen e identitetit kombëtar, sidomos në periudha kur realiteti historik i bënte sfidat më të mprehta. Ai nuk ka qëndruar vetëm në hapësirat e akademisë, as vetëm në faqet e librave. Përkundrazi, ka qenë i pranishëm në debate të rëndësishme kombëtare, duke ngritur zërin për lirinë, demokracinë dhe për të drejtat e shqiptarëve, si dhe për nevojën e bashkimit e mirëkuptimit kombëtar.
Një nga arsyet kryesore pse Qosja merr vend të veçantë në këtë libër lidhet me rolin e tij në vitet më të vështira për Kosovën dhe shqiptarët në ish-Jugosllavi. Në atë periudhë, kur padrejtësitë, diskriminimi dhe mohimi i të drejtave kombëtare ishin pjesë e realitetit, Rexhep Qosja u shqua si intelektual që foli hapur kundër këtyre padrejtësive. Analizat, shkrimet dhe qëndrimet e tij publike janë parë si një burim frymëzimi për shumë shqiptarë që kërkonin liri, dinjitet dhe barazi. Këto nuk ishin thjesht reagime momentale, por një vazhdimësi angazhimi që reflektonte bindje të thellë për vlerat që duhen ruajtur.
Qosja u lidh fort me vetëdijen kombëtare, pajtimin dhe unitetin
Mesazhet më të rëndësishme që i atribuohen akademik Rexhep Qosjes mbeten thirrjet për vetëdije kombëtare, pajtim dhe unitet. Ai ka besuar se shqiptarët mund të ecin përpara vetëm nëse ruajnë identitetin e tyre, respektojnë vlerat demokratike dhe punojnë së bashku për një të ardhme të përbashkët. Pikërisht ky vizion e bën Qosjen një figurë që nuk kufizohet vetëm te epoka kur veproi, por që vazhdon të ketë peshë edhe sot. “Ndritësit e Kombit” e vendos Qosjen në këtë kornizë: si intelektual që i tejkalon kufijtë e kohës përmes mendimit të tij.
Përfshirja e Rexhep Qosjes në “Ndritësit e Kombit” nuk paraqitet thjesht si një vlerësim formal për një personalitet të shquar, por si një shprehje mirënjohjeje për kontributin e tij të jashtëzakonshëm në kulturën, shkencën dhe çështjen kombëtare shqiptare. Libri e paraqet Qosjen si një nga ata njerëz, që me penën, dijen dhe vizionin e tyre, kanë ndriçuar rrugën e kombit shqiptar dhe kanë lënë gjurmë të pashlyeshme në historinë tonë. Në këtë mënyrë, vendi i tij në botim shpjegohet si një vend nderi, që i shërben edhe lexuesit për ta kuptuar rolin e intelektualit në ruajtjen e identitetit.
Prandaj, Rexhep Qosja shfaqet në “Ndritësit e Kombit” si figurë që i dha zë ndërgjegjes kombëtare shqiptare. Veprimtaria e tij, e shtrirë në fusha të ndryshme, e lidh atë me kulturën dhe mendimin, por edhe me angazhimin qytetar e kombëtar. Përmes analizave, veprave dhe qëndrimeve të tij, ai vazhdon të mbetet një emër që frymëzon brezat me mendimin, punën dhe atdhedashurinë e tij. Kjo është arsyeja pse “Ndritësit e Kombit” e trajtojnë akademik Rexhep Qosjen si një nga figurat që duhen kujtuar e nderuar.
Botuar fillimisht në Bota Sot