“Për mua, kafeja thjesht nuk ka ndonjë efekt të madh”, thotë Emily, 20 vjeçe, teksa del nga një kafene në qendër të Londrës. Ajo tregon se zakonisht pi dy filxhanë në ditë dhe, herë pas here, edhe një pije energjike. Më pas, siç thotë, mund të pijë edhe Coca-Cola gjatë gjithë natës dhe të ndihet krejtësisht mirë.
Ka padyshim edhe një “Emily” tjetër në çdo rreth shoqëror. Është ai person që mund të konsumojë një ekspres dopio, madje edhe një pije energjike në mbrëmje, dhe prapë të bjerë në gjumë pa problem vetëm një orë më vonë. Por për shumë të tjerë, kjo gjë nuk funksionon njësoj: efektet e kafeinës mund të zgjasin shumë më gjatë dhe të prishin orarin e gjumit.
Atëherë lind pyetja: pse disa persona pinë kafe para se të flenë dhe shkojnë të qetë në shtrat, ndërsa të tjerët qëndrojnë zgjuar, duke parë tavanin? Për ta kuptuar këtë diferencë, duhet të shohim çfarë është kafeina dhe si vepron në trup, si edhe pse reagimi ndryshon nga njeriu në njeri.
Kafeina maskon lodhjen, por mund të zgjasë më shumë se sa mendon
Kafeina është substanca psikoaktive më e përdorur në botë. Çdo ditë, konsumohen më shumë se dy miliardë filxhanë kafeje në të gjithë globin. Por nuk bëhet fjalë vetëm për kafen: kafeina gjendet edhe në pijet e gazuara, pijet energjike dhe në disa produkte çokollate, çamçakëzë e suplemente sportive.
Ndër efektet që shumica i vënë re është rritja e ndjenjës së kthjelltësisë dhe vigjilencës. Kafeina mund të përmirësojë përqendrimin dhe të largojë ndjenjën e lodhjes. Megjithatë, kur konsumohet tepër, mund të sjellë edhe efekte anësore: dhimbje koke, nervozizëm, rrahje të shpejta të zemrës dhe net pa gjumë.
Sipas ekspertëve, kafeina nuk “i jep energji trupit” në kuptimin klasik. Ajo më shumë e maskon lodhjen. Kjo ndodh sepse kafeina bllokon veprimin e adenozinës, një substancë kimike që grumbullohet në tru gjatë ditës dhe sinjalizon përgjumje. Kur adenozina bllokohet, sinjali i lodhjes dobësohet, prandaj ndihesh më i/e kthjellët dhe më vigjilent.
Një faktor kyç është koha sa gjatë qëndron kafeina në organizëm. Pasi pihet një filxhan kafe, kafeina përthithet në qarkullimin e gjakut dhe arrin shpejt në tru. Në të njëjtën kohë, ajo shpërbëhet ose metabolizohet në mëlçi nga një enzimë dhe më pas largohet nga trupi përmes urinës. Ky proces mund të zgjasë nga gjashtë deri në 20 orë, varësisht nga individi.
Marilyn Cornelis, profesoreshë në Universitetin Northwestern në Çikago, thekson se është e mundur të pish filxhanin e parë të kafesë dhe të mos vëresh efektet menjëherë. Por, sipas saj, pas dy ose tre orësh kafeina ende mund të jetë në organizëm. Nëse atëherë pi edhe një filxhan tjetër, sasia e kafeinës që mbetet në trup mund të jetë e mjaftueshme që të ndjesh ndikimin, edhe nëse në momentin e parë ke menduar se “nuk po të bën asgjë”. Kështu, për disa njerëz rruga nga kafeja te gjumi është e shpejtë, ndërsa për të tjerët zgjat më shumë për shkak të mënyrës si metabolizohet kafeina dhe kohës që ajo qëndron në trup.
Botuar fillimisht në Koha.net
