Sulmet e fundit të Iranit ngritën menjëherë një pyetje: pse Teherani shënjestroi Kuvajtin, Bahreinin dhe Jordaninë, por shmangu Arabinë Saudite, Katarin dhe Emiratet e Bashkuara Arabe? Për të kuptuar këtë dallim, analistët po e lidhin këtë model me faktorë konkretë, si prania e bazave amerikane në disa vende të rajonit dhe ndryshimet në qasjen diplomatike të qeverive të caktuara ndaj Iranit.
Në vëmendje të mediave u vendos fakti se sulmet nuk u drejtuan kundër Bahreinit dhe Kuvajtit si shtete “të drejtpërdrejta”, por ndaj llojit të infrastrukturës ushtarake amerikane që ndodhet aty. Hamidreza Azizi, anëtar në German Institute for International and Security Affairs, theksonte se objektivat kishin të bënin me bazat dhe funksionet operative që ofrojnë, jo me vendet vetë. Bahreini, sipas tij, është shtëpia e Flotës së Pestë të Marinës së SHBA-së, ndërsa Kuvajti mban Ali Al Salem Air Base.
Sipas analizës së publikuar në CNN dhe që e komenton këtë qasje, Irani i konsideron këto qendra si elementë të rëndësishëm për komandën dhe logjistikën në rajon. Pikërisht për këtë arsye, në mediat iraniane është theksuar se këto baza mund të kenë qenë arsye për sulmet. Në komunikimin e saj zyrtar, Ministria e Jashtme e Iranit vuri theksin tek përgjegjësia “direkte dhe e qartë” e autoriteteve të Kuvajtit dhe Bahreinit në konflikt, duke dënuar përdorimin “kolonial amerikan” të territorit të tyre për të mbështetur sulme ndaj Iranit.
Shmangia e disa vendeve lidhet me baza amerikane dhe një llogaritje të shkallëzimit
Ndërkohë, Azizi argumentoi se sulmet e kësaj here synonin të mos e çonin situatën përtej një kufiri të caktuar. Ideja ishte që Teherani të ruante një nivel “proporcion” veprimi, pa e shndërruar përshkallëzimin në një fazë me objektiva ushtarake më të gjerë. Sipas tij, Irani nuk kishte synim të kalonte tej një shkallë të caktuar, “sidomos jo” drejt objektivave ushtarake, duke e përshkruar atë që u bë si përgjigje të matur.
Përveç aspektit ushtarak, një element tjetër që mund të shpjegojë se pse disa vende u lanë jashtë është ndryshimi i qasjes diplomatike të Emirateve, Katarit dhe Arabisë Saudite ndaj Iranit. CNN, në këtë kuadër, përmend se ka pasur kontakt më të shpeshtë midis Teheranit dhe Abu Dhabit, Dohas dhe Riadit. Kjo rritje e komunikimit mund të ketë ndikuar që sulmet të kufizoheshin vetëm në disa vende të Gjirit, duke e lënë në njëfarë mase mënjanë objektiva në disa shtete të tjera.
Azizi vlerëson se mund të ketë pasur edhe kontakte konkrete mes Emirateve dhe Iranit, të cilat do të shpjegonin pse Emiratet e Bashkuara Arabe nuk u përfshinë në këtë raund. Megjithatë, ai theksonte se kjo nuk duhet parë si një skenar i qëndrueshëm. Sipas tij, valët e ardhshme të përshkallëzimit mund të jenë të ndryshme, pra nuk ka garanci që i njëjti model do të përsëritet. Me fjalë të tjera, edhe nëse një qasje diplomatike e zbutur mund të ketë ndikuar te vendimet këtë herë, dinamika politike dhe ushtarake mund të ndryshojë në çdo moment.
Kështu, shpjegimi që po del nga analizat kryqëzon dy linja kryesore: nga njëra anë, fokusi i Iranit te lloji i bazave amerikane të vendosura në Kuvajt dhe Bahrein; nga ana tjetër, mundësia që marrëdhëniet diplomatike dhe komunikimet më të rritura me disa qendra në rajon të kenë ndikuar në përzgjedhjen e objektivave. Në këtë mënyrë, modeli i sulmeve shihet si rezultat i një kombinimi faktorësh të sigurisë dhe llogaritjeve politike, ndërsa Teherani përpiqet të kontrollojë shkallën e përshkallëzimit pa u futur në hapa që do ta zgjeronin konfliktin drejt objektivave ushtarake më të gjera.
Botuar fillimisht në Telegrafi