Të shtunën, një sulm me raketa i Houthëve, grup i mbështetur nga Irani, goditi aeroportin ndërkombëtar të Riadit. Sulmi shkaktoi 13 viktima dhe plagosi qindra persona. Vetëm të dielën, një tjetër goditje solli një viktimë të vetme, por edhe plagosi gati një duzinë njerëzish. Përshkallëzimi i këtyre sulmeve është përshkruar si më i madhi deri më tani në fushatën e Houthëve kundër aeroportit, objekteve të naftës dhe cisternave saudite gjatë javëve të fundit.
Edhe pse dhuna në pamje të parë duket e kufizuar brenda Gadishullit Arabik, ajo rrezikon të ketë pasoja më të gjera. Një reagim zinxhir i mundshëm është rritja e çmimeve të karburantit dhe, si rrjedhojë, inflacioni ndërkombëtar. Përshkallëzimi lidhet edhe me mënyrën se si Houthët po e ndryshojnë qasjen e tyre në terren, duke e shndërruar sulmin ndaj objekteve të rëndësishme të Arabisë Saudite në një çështje me ndikim strategjik.
Një nga arsyet pse sulmet vijnë pikërisht tani lidhet me dinamikat e konfliktit në të gjithë rajonin e Gjirit. Houthët fillimisht qëndruan mënjanë nga përplasja e nisur nga SHBA-ja dhe Izraeli kundër Iranit në fillim të këtij viti. Por në muajin e kaluar, lëvizja militante islamiste mori kontrollin e territoreve kyçe dhe fitoi kontroll faktik mbi ngushticën Bab al-Mandab, e cila dominon Detin e Kuq—një rrugë detare jetike për eksportet e naftës dhe gazit nga rajoni.
Ndërkohë, forcat qeveritare të Jemenit dhe aleatët lokalë nisën javën e kaluar një kundërofensivë të madhe, me objektiv që t’i zmbrapsin Houthët nga Bab al-Mandab dhe të godasin pozicione të tjera të tyre. Në këtë kontekst, Arabia Saudite shfaqet si shënjestër e Houthëve sepse mbështet qeverinë e Jemenit të njohur nga OKB-ja dhe forcat e saj. Sulmet e drejtpërdrejta ndaj objektivave të rëndësishëm në mbretëri—si infrastruktura e naftës dhe aeroporti i kryeqytetit—janë paraqitur si demonstrim i kostos së zgjedhjeve strategjike të Riadit, veçanërisht kur këto objekte konsiderohen simbolika e integrimit ndërkombëtar dhe e së ardhmes ekonomike të vendit.
Bab al-Mandab dhe raketat: pse Arabia Saudite po paguan një çmim të ri
Ndër përfituesit e mundshëm të një përshkallëzimi të tillë përmendet edhe Irani. Prej kohësh Teherani i mbështet Houthët si pjesë e asaj që është quajtur “boshti i rezistencës”, një koalicion lëvizjesh islamiste të vijës së ashpër që i jep mundësi Iranit të shfaqë fuqi dhe ndikim në të gjithë rajonin. Kërcënimi i ri nga Houthët ndaj Detit të Kuq dhe Arabisë Saudite nxjerr sërish në pah ndikimin e madh që Teherani dhe aleatët e tij mund të ushtrojnë mbi furnizimet globale të naftës dhe gazit, duke kundërshtuar presionin e fundit të SHBA-së përmes një “lëvizjeje të guximshme në tabelën e shahut” të konfliktit.
Për Arabinë Saudite, kjo situatë cilësohet si e re për nga intensiteti. Sulmet e fundit ndaj mbretërisë janë përshkruar si më vdekjeprurëset që kanë goditur vendin në një dekadë. Ato kanë pasur edhe ndikim të drejtpërdrejtë në aviacionin civil: është shënuar një nga ndërprerjet më të rëndësishme të shërbimeve ajrore sauditë në vite, duke detyruar linjat ajrore në Evropë dhe Azi të pezullojnë fluturimet. Në kryeqytetin financiar të Riadit, bizneset i kanë kërkuar punonjësit të punojnë nga distanca. Autoritetet në Riad u kanë udhëzuar shkollave të kalojnë mësimin në internet këtë javë, ndërsa drejtues të lartë të sektorit të energjisë janë larguar nga axhenda e një konference të rëndësishme që po zhvillohet këtë javë në kryeqytet.
Pavarësisht se Arabia Saudite ka investuar shuma të mëdha në ushtrinë e saj—vendi është renditur i teti në botë për shpenzimet ushtarake—sulmet e Houthëve rezultojnë shumë të vështira për t’u ndalur. Një analist sigurie, Thomas Juneau nga Universiteti i Otavës, vlerëson se sistemet saudite të mbrojtjes ajrore kanë arritur të kapin disa sulme me raketa dhe dronë, por vendi është shumë i madh dhe, për këtë arsye, mbrojtja e vazhdueshme është “thjesht e pamundur”. Edhe analistë të tjerë theksojnë se sistemet e mbrojtjes ajrore të vlerësuara si izraelite nuk arritën të ndalonin një raketë balistike që, sipas të dhënave, për pak sa nuk goditi aeroportin ndërkombëtar “Ben Gurion” vitin e kaluar.
Përpjekjet për të parandaluar paraprakisht kapacitetet sulmuese nuk konsiderohen të lehta. Bombardimet e SHBA-së në vitin 2025 u cilësuan si dëshmi se sa e vështirë është të shkatërrohen kapacitetet e milicisë, të cilat janë forcuar ndjeshëm vitet e fundit, pjesërisht falë këshillave dhe investimeve iraniane. Ndërkohë, Houthët kanë thënë se veprimet e tyre janë “të udhëhequra nga reciprociteti”, duke nënkuptuar se u përgjigjen sulmeve të vazhdueshme saudite në territorin që kontrollojnë në Jemen, por nuk ka shenja që të ndërpresin sulmet. Në deklaratat zyrtare të transmetuara nga kanali televiziv al-Masirah i drejtuar nga Houthët, thuhej se “më e keqja ende nuk ka ardhur” nëse kundërshtari saudit nuk ndal agresionin dhe ndërhyrjen. Në këtë sfond, vështirësitë për të ndalur kundërsulmet dhe për ta vendosur mbrojtjen në nivele të qëndrueshme e bëjnë situatën të mbetet e tensionuar, ndërsa ndikimi i saj shtrihet përtej kufijve të rajonit.
Botuar fillimisht në Telegrafi
