Presidenti amerikan Donald Trump ka paralajmëruar se të enjten do të godasë “fort” Iranin. Në të njëjtin kuadër, ai ka deklaruar edhe se SHBA-ja do të marrë nën kontroll Ishullin Kharg. Sipas tij, kontrolli lidhet drejtpërdrejt me naftën e Iranit, një temë për të cilën Trumpi ka folur edhe më herët, duke thënë se dëshiron ta ketë nën kontroll atë. Paralajmërimet e tij u shfaqën në një postim në Truth Social.
Trumpi ka theksuar se SHBA-ja do të veprojë me naftën e Iranit ashtu siç, sipas tij, ka vepruar me naftën e Venezuelës. Kjo lidhje mes dy rasteve e mban në qendër çështjen e kontrollit të infrastrukturës energjetike dhe të kapaciteteve që ndikojnë në ekonominë e Iranit, përfshirë mënyrën se si nafta largohet nga vendi. Ndërkohë, fakti që SHBA-ja e ka sulmuar ishullin edhe më herët gjatë luftës e shton interesimin publik për atë që mund të ndodhë në fazën pasuese.
Shërbime dhe operacione amerikane ndaj Ishullit Kharg janë raportuar edhe më parë: Shtetet e Bashkuara e kanë sulmuar ishullin më herët gjatë luftës. Më 13 mars, SHBA-ja kryen sulme ajrore ndaj Khargut. Trumpi, në atë kohë, kishte deklaruar se forcat amerikane kishin “shkatërruar plotësisht” çdo objektiv ushtarak atje. Megjithatë, sipas të dhënave të publikuara më pas, sulmet nuk kishin goditur infrastrukturën naftore të ishullit.
Prej kohësh qarkullonin spekulime se forcat amerikane mund të përpiqen në një moment të marrin kontrollin e ishullit. Një nga elementet që e bën këtë skenar të rëndësishëm është ndikimi që kontrolli i Khargut do të kishte te grupimi që përmendet në analizat e sigurisë. Analisti i sigurisë Mikey Kay ka argumentuar se marrja e ishullit do t’i ndërpriste efektivisht Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) burimin kryesor ekonomik. Sipas tij, kjo do të ndikonte në aftësinë e IRGC-së për të vazhduar luftën.
Ishulli Kharg lidhet me eksportet dhe me presionin mbi Iranin
Pjesa tjetër e arsyes pse Kharg është në qendër të skenarëve të mundshëm kontrolli lidhet me eksportet. Kontrolli i ishullit do të mund të bllokonte eksportet iraniane të naftës. Kjo, përveç efektit ekonomik, do të mund të krijonte edhe një platformë të përshtatshme për sulme ushtarake amerikane kundër territorit iranian. Në logjikën e paraqitur nga analizat, një kontroll i tillë do të ndikonte si te rrjedha e energjisë ashtu edhe te mënyra se si planifikohen dhe kryhen operacionet ushtarake.
Një tjetër element që përmendet është përdorimi i Khargut si mjet presioni. Në këtë këndvështrim, SHBA-ja do të mund ta përdorte ishullin për të detyruar Iranin të mbajë të hapur Ngushticën e Hormuzit. Përmendja e kësaj ngushtice e vendos çështjen edhe në nivel më të gjerë gjeostrategjik, sepse lëvizja e naftës dhe sigurimi i korridoreve detare kanë rëndësi të drejtpërdrejtë për tregtinë ndërkombëtare dhe për interesat e palëve të përfshira.
Por çfarë është Ishulli Kharg dhe pse ka vlerë të veçantë? Kharg është një ishull i vogël shkëmbor, rreth 24 kilometra larg brigjeve iraniane. Një nga arsyet kryesore është lidhja e tij me pjesën më të madhe të naftës që largohet nga vendi. Rreth 90% e naftës së papërpunuar të Iranit eksportohet përmes terminalit të naftës në këtë ishull. Nafta transportohet me tubacione nga territori kryesor i Iranit drejt terminalit në Kharg.
Gjithçka rreth këtij zinxhiri e bën ishullin kyç për funksionimin e eksportit të naftës. Terminali i Khargut është ai pikë ku nafta grumbullohet dhe përgatitet për t’u dërguar me cisterna gjigante. Për shkak të kësaj, çdo lëvizje drejt kontrollit, bllokimit ose ndikimit mbi funksionimin e ishullit shihet si një hap që mund të sjellë pasoja të menjëhershme. Në këtë kuadër, deklaratat e Trumpit për ta “marrë nën kontroll” Khargun lidhen me synimet e tij të shprehura për naftën iraniane dhe me ndikimin që ishulli mund të ketë në ekonomi, eksporte dhe operacione ushtarake.
Botuar fillimisht në Koha.net
