Shëndeti i mirë kërkon më shumë sesa vetëm të konsumosh proteina në sasi të lartë. Edhe nga vjen proteina – pra burimet që zgjedh – ka ndikim në mënyrën si trupi përfiton prej saj. Ekspertët e ushqimit theksojnë se nuk mjafton “të marrësh sa më shumë”, por është e rëndësishme të dihet cilat ushqime i sigurojnë ato proteina, pasi çdo lloj ka përparësitë dhe kufizimet e veta për shëndetin.
Në praktikë, proteinat mund t’i marrësh nga disa kategori ushqimesh. Nga fasulet, thjerrëzat dhe tofu, te burimet shtazore si mishi i pulës, viçi, derri, peshku dhe vezët. Secili prej këtyre burimeve shoqërohet me përbërës të tjerë që ndikojnë në organizëm, përfshirë elemente si fibra, vitamina dhe minerale. Pikërisht kjo është arsyeja pse planifikimi i dietës duhet të mendohet si një kombinim, jo si një burim i vetëm.
Proteina për shëndet: rëndësi ka edhe shumëllojshmëria e burimeve
Dietologët sugjerojnë se mënyra më e mirë është të kombinohen lloje të ndryshme proteinash në ushqim. Në vend që të mbështetesh te një produkt i vetëm, synimi duhet të jetë krijimi i një diete ku futen disa burime proteinash. Kjo qasje ndihmon që trupi të marrë një spektr më të gjerë përbërësish, duke përfshirë edhe ato që vijnë bashkë me proteinën në vetë ushqimet.
Andrea Glenn, profesoreshë në Universitetin e New Yorkut, ka theksuar se njerëzit duhet të synojnë të marrin shumëllojshmëri burimesh proteinash në dietën e tyre. Argumenti lidhet me faktin se proteinat nuk janë thjesht “një lëndë” që bën të njëjtën punë pavarësisht burimit. Ato ndërtohen nga aminoacide dhe organizmi i përdor për funksione të shumta jetësore.
Çka është proteina dhe pse është e rëndësishme? Proteina është thelbësore për ndërtimin dhe riparimin e indeve në trup. Ajo merr pjesë edhe në krijimin e hormoneve, enzimave dhe antitrupave që luftojnë sëmundjet. Proteina përbëhet nga aminoacide: trupi i njeriut përdor 20 aminoacide për të funksionuar, ndërsa nëntë prej tyre duhet të merren përmes ushqimit. Prandaj, zgjedhjet dietike kanë rëndësi direkte jo vetëm për sasinë e proteinës, por edhe për cilësinë e asaj që po hyn në organizëm.
Udhëzimet e reja ushqimore në SHBA rekomandojnë që të rriturit të konsumojnë 1.2 deri në 1.6 gram proteina për kilogram të peshës trupore në ditë. Por shifrat e sugjeruara nuk nënkuptojnë se çdo rritje automatike do të sjellë përfitim më të madh. Ekspertët paralajmërojnë se konsumimi i tepërt i proteinave nuk do të thotë domosdoshmërisht më shumë muskuj. Debbie Fetter ka theksuar se të hash sa më shumë proteina nuk do të thotë automatikisht se do të krijosh më shumë masë muskulore.
Sipas specialistëve, mungesa e proteinave mund të sjellë pasoja të rëndësishme shëndetësore. Ndër të tjera përmenden humbja e masës muskulore, anemi dhe metabolizëm më i ngadaltë. Në anën tjetër, teprimi me proteina mund të ushtrojë presion mbi veshkat. Kjo e bën edhe më të qartë se dieta duhet të mbajë një ekuilibër: sasi e arsyeshme dhe burime të larmishme, të përshtatura me nevojat e trupit.
Ekspertët thonë se proteinat nuk janë të rëndësishme vetëm për ndërtimin e muskujve, por edhe për shëndetin e përgjithshëm. Andrea Glenn ka sqaruar se proteina është e rëndësishme, por nuk është e vetmja gjë që ka rëndësi për shëndetin. Burimet e proteinave mund të kontribuojnë edhe me fibra, vitamina dhe minerale të rëndësishme, duke e bërë dietën më të plotë kur merret parasysh i gjithë “paketi” i ushqimit. Për këtë arsye, në vend të fokusit të ngushtë te sasia, rekomandohet të mendohet se çfarë lloji proteinash po konsumon dhe sa larmi po krijon në pjatë.
Botuar fillimisht në Koha.net
