Presidenti i Tajvanit, Lai Ching, deklaroi të dielën se shprehja “pavarësia e Tajvanit” nënkupton që ishulli nuk i përket Pekinit dhe se vetëm populli tajvanez ka të drejtën të vendosë për të ardhmen e tij. Në një qëndrim publik, ai i bëri këto komente në mënyrë të qartë, duke përsëritur mesazhe që, sipas narrativës së tij, lidhen me pozicionet e mëparshme.
Fjalët e Lai Ching vijnë pas një takimi të rëndësishëm në skenën ndërkombëtare, disa ditë më parë. Presidenti amerikan Donald Trump u takua në Pekin me homologun kinez Xi Jinping. Takimi u zhvillua në një samit që ngriti shqetësime lidhur me mbështetjen amerikane ndaj Tajvanit dhe reagimet që kjo mund të shkaktojë tek autoritetet kineze.
Në qasjen e tyre politike, Pekini zyrtar e konsideron Tajvanin si territor të Kinës. Autoritetet kineze thonë se ishulli vetëqeverisës demokratikisht është pjesë e territorit të tyre dhe kanë theksuar se nuk kanë përjashtuar përdorimin e forcës për ta vënë nën kontrollin e qeverisë së Pekinit. Ky mesazh, i përsëritur në raste të mëparshme, përfshin edhe argumentin se Pekini mund të reagojë nëse, sipas vlerësimit të tij, Tajvani po ecën drejt pavarësisë formale.
Ndërkohë, presidenti tajvanez foli nga Taipei dhe theksoi se qeveria tajaveze mbron qëndrimin se sovraniteti i Tajvanit nuk mund të cenohet apo të aneksohet. Ai argumentoi se e ardhmja e ishullit nuk duhet të vendoset nga jashtë, por duhet të përcaktohet nga vetë populli tajvanez, duke i dhënë rëndësi sovranitetit të brendshëm dhe procesit politik në territorin e tij.
Tajvani, sipas presidentit Lai, vendoset nga populli i tij
Komenti i Lai Ching është vendosur në qendër të një debati më të gjerë rreth statusit të ishullit dhe marrëdhënieve mes aktorëve kryesorë. Kur presidenti tajvanez thotë se “pavarësia e Tajvanit” nënkupton që ishulli nuk i përket Pekinit, mesazhi i tij i drejton drejtpërdrejt shqetësimet e Pekinit mbi çdo hap që mund të shihet si lëvizje drejt shkëputjes. Kjo është arsyeja pse deklarata e tij vjen me një ton të prerë, duke i qëndruar linjës së përcaktuar nga institucioni i tij.
Pas takimit Trump-Xi në Pekin dhe pas valës së reagimeve që shoqëroi samitin, presidenti tajvanez duket se synon të qartësojë pozicionin e vendit të tij. Deklarimet në Taipei shërbejnë si përgjigje politike ndaj pretendimeve kineze për sovranitet mbi ishullin, si dhe si një sinjal ndaj interpretimeve që lidhen me mbështetjen amerikane. Në këtë kontekst, mesazhi se vetëm populli tajvanez mund të vendosë për të ardhmen e tij vendos një vijë të qartë mes pretendimit të Pekinit dhe qëndrimit të udhëheqjes tajvaneze.
Po ashtu, presidenti Lai Ching e lidh argumentin e tij me parimin se sovraniteti nuk duhet të cenohet. Ai theksoi se e ardhmja e Tajvanit nuk është çështje që duhet të vendoset përmes veprimeve apo presionit të jashtëm. Për këtë arsye, edhe kur përdoret shprehja “pavarësia”, Lai e shpjegon atë në mënyrë që të tregojë drejtimin e interpretimit: ishulli nuk i përket Pekinit dhe vendimmarrja i takon qytetarëve tajvanez, jo interesave gjeopolitike të vendeve të tjera.
Në të gjithë këtë situatë, Tajvani mbetet në qendër të tensioneve mes dy fuqive të mëdha, Kinës dhe Shteteve të Bashkuara, ndërsa Pekini vijon të mbajë qëndrimin e tij për territorin. Ndërsa, nga ana tjetër, Taipei i qëndron pozicionit se sovraniteti i Tajvanit nuk mund të aneksohet dhe se e ardhmja duhet të përcaktohet nga populli i tij. Deklarata e së dielës nga presidenti Lai Ching e bën më të qartë këtë ndarje konceptuale dhe politike.
Botuar fillimisht në Koha.net
