Produksioni slloven i shfaqjes “No Carmen!” ka mbërritur si një lexim bashkëkohor i figurës ikonike të Carmenit, duke e zhvendosur këtë personazh nga kornizat tradicionale të operës drejt një universi teatror eksperimental, fizik dhe politik. Në këtë interpretim, fokusi nuk mbetet vetëm te muzika dhe format e njohura, por te mënyra se si skena e rishkruan narrativën përmes trupit, veprimeve dhe tensioneve që lidhen me temat shoqërore.
Regjia e shfaqjes i është besuar Zana Hoxhës, ndërsa kompozimi i muzikës është realizuar nga Liburn Jupolli. Teatri Slloven për të Rinj (Slovensko mladinsko gledališče) e dha premierën të enjten mbrëma. Në këtë krijim, muzikën e ndjek një rol thelbësor për strukturën e shfaqjes, ndërkohë që shfaqja mbështetet edhe te ansambli i aktorëve dhe te forma e lëvizjes në skenë.
“No Carmen!” është paraqitur si një variant teatral që shndërron operën e famshme të Georges Bizet në një përvojë ndryshe skenike. Autorja dramaturge e sllovenes është Urška Brodar, ndërsa risi kryesore vjen pikërisht nga pjesa regjisoriale: skenat ilustrohen kryesisht me veprime të aktorëve. Në vend që historia të ecë vetëm përmes radhës tradicionale të skenave, shfaqja e përdor teatrin si gjuhë të drejtpërdrejtë, ku trupi dhe dinamika në hapësirë i japin ngjarjeve një lexim më të mprehtë dhe më të lidhur me kohën.
Në këtë version janë angazhuar dhjetë aktorë, ndërsa pjesë e kastit ka qenë edhe një pianist, Jozhe Šalej. Prania e muzikës në skenë nuk shfaqet thjesht si shoqërim, por si element që ndërton atmosferën dhe që e mban të hapur kuptimin e shfaqjes. Kompozitori Liburn Jupolli e ka ndërtuar muzikën si pjesë të procesit artistik që e shoqëron rrëfimin dhe e vendos atë brenda një universi më teatral, ku ritmi dhe interpretimi bëhen po aq të rëndësishëm sa edhe veprimet e aktorëve.
No Carmen! e zhvendos Carmenin në një univers fizik e politik
Shfaqja trajton tema politike dhe sociale përmes personazhit ikonik të operës, Carmen. Pikërisht për këtë arsye, producentët parashikonin që rrëfimi të shtrihej edhe në Prishtinë. Megjithatë, kushtet kanë penalizuar zhvillimin e kësaj ideje, duke bërë që shfaqja të mos ketë pasur mundësinë të shfaqet në Prishtinë sipas planifikimit. Në qendër mbetet gjithsesi figura e Carmenit dhe mënyra se si ajo mund të lexohet në mënyrë të re, jashtë pritshmërive tradicionale.
“No Carmen!” përshkruhet si një dekonstruktim i muzikës dhe një analizë se çfarë temash do ta përqendronin këtë Carmen dhe kush do të ishte vetë Carmeni. Shfaqja lidhet, në mënyrë të drejtpërdrejtë, me rrjedhën e operës “Carmen” të Georges Bizet dhe me romanin “Carmen” të Prosper Mérimée, duke e përpunuar materialin origjinal në një formë që synon ta kthejë në një përvojë tjetër teatrale. Përkthimi skenik nuk synon vetëm të përsërisë atë që publiku e njeh, por ta çojë përpara me mjete të reja artistike: fizikiteti i skenave dhe vëmendja ndaj veprimit bëhen pjesë e mënyrës së komunikimit me publikun.
Në shfaqje, teksti dhe ndërtimi dramaturgjik krijojnë një lidhje mes figurës së njohur dhe kuptimeve më bashkëkohore, ndërsa regjisorja Zana Hoxha e mban të dukshme se versioni i kësaj opere nuk është thjesht një riprodhim. Është një rilexim që vë përballë mitet, fantazitë dhe sakrificat që rrethojnë personazhin. Krijimi i Universit eksperimental, fizik dhe politik i jep “No Carmen!” një identitet të vetin, duke e bërë premierën në Teatrin Slloven për të Rinj një ngjarje që ofron një qasje të ndryshme ndaj një prej figurave më të njohura të operës.
Botuar fillimisht në Koha.net