Një ekspozitë fotografike në Londër po i sjell vizitorit një mënyrë të veçantë për të “lexuar” qytetin amerikan: përmes syrit të mjeshtërve të fotografisë që kanë kapur ndryshimet urbane gjatë shekullit XX. Në galerinë “Dulwich Picture”, veprat e ekspozuara krijojnë një rrugëtim pamor që shkon përtej thjesht dokumentimit, duke treguar se si evoluon qyteti modern dhe si ndryshon gjuha e fotografisë ndër dekada.
Ekspozita mban titullin “Portrait of a City: A Century of American Photography” dhe është në fakt ekspozita e dytë fotografike në historinë e kësaj galerie londineze. Pavarësisht kësaj, organizimi arrin të mbajë një ritëm të qetë, me tone reflektuese dhe njëkohësisht tërheqëse për publikun. Ajo ndërthur dy linja zhvillimi: transformimin e hapësirës urbane në Shtetet e Bashkuara dhe, paralelisht, mënyrat se si fotografët kanë zgjeruar mjetet e tyre për të treguar një qytet.
Një shekull urban i rrëfyer nga objektivi i fotografëve
Qendra e ekspozitës është një koleksion i përzgjedhur me kujdes: punimet e fotografëve më përfaqësues të shekullit XX, të realizuara në qytete të ndryshme amerikane. Kjo përmbledhje nuk e trajton qytetin si një skenë të vetme, por si një tërësi dinamike—me pamje që shkojnë nga jeta e përditshme deri te momentet më të errëta dhe më dramatike. Përmes fotografive, shpaloset një portret i gjerë që tregon si ndërtimet, rrugët dhe hapësirat e brendshme lidhen me mënyrën si njerëzit jetojnë dhe si shoqëria ndryshon.
Ekspozita nis me pionierët e fotografisë piktorialiste në New York. Në këtë pjesë të parë, emra si Alfred Stieglitz dhe Edward Steichen vendosin bazat e një qasjeje ku fotografia shihet si art më vete, me një synim për të krijuar ndjesi estetike, jo vetëm për të regjistruar realitetin. Më pas, rrugëtimi vazhdon me vepra që kalojnë në një fazë ku fotografët fillojnë të theksojnë më shumë dokumentin—dhe shpesh edhe tensionet e kohës—duke e pasuruar pamjen e qytetit me detaje dhe kontraste.
Në sekuencën e shfaqur spikasin edhe fotografi ikonike të disa prej emrave më të njohur të fotografisë amerikane. Midis tyre përmendet puna e Louis Faurer, me një imazh të titulluar “Duke parë ndërtesën RCA në Qendrën Rockefeller”, e datuar 1949. Ky lloj kuadri vendos qytetin në një kontekst modernizimi, duke e lidhur arkitekturën dhe ritmin urban me një epokë të caktuar historike.
Po ashtu, materiali i ekspozitës përfshin fotografi që lidhen me skenat e krimit në mesnatë dhe pamje të errëta të korridoreve të ndërtesave, duke nxjerrë në pah anën tjetër të qytetit—atë që nuk është gjithmonë e dukshme në shëtitjet e zakonshme. Në këtë pjesë shfaqet fuqia e fotografisë për të ngritur tension dhe për të ruajtur një atmosferë që e bën shikuesin të ndalet. Dorothea Lange dhe Saul Leiter janë ndër emrat e përmendur në këtë program, që dëshmojnë shumëllojshmërinë e qasjeve: nga fotografinë me peshë sociale deri te vëzhgimi më intim i përditshmërisë urbane.
Ekspozita synon të tregojë se si ndërtimi i qytetit modern dhe zhvillimi i fotografisë ndjekin njëra-tjetrën. Në këtë mënyrë, çdo foto duket si një copë e mozaikut: së bashku, ato krijojnë një rrëfim vizual për një shekull të tërë ndryshimesh në Shtetet e Bashkuara. “Portrait of a City: A Century of American Photography” është, kështu, një përvojë që e kthen vëmendjen nga fasadat dhe rrugët te mënyra si fotografët i kanë kuptuar dhe përpunuar këto pamje përgjatë kohës—me qetësi, reflektim dhe energji pamore që e mban ekspozitën të lidhur nga fillimi deri në fund.
Botuar fillimisht në Koha.net