Në ditët kur në Mitrovicë vazhdojnë të bashkëjetojnë dy realitete administrative — një në jug dhe një në veri — teatri “Muharrem Qena” në qytet pret një premierë që kthehet në mënyrë të veçantë te temat e luftës. Përballë shënimit të 27-vjetorit të lirisë, shfaqja “Piknik” vjen afër urës, në skenën e teatrit, duke e vendosur historinë në një tjetër dimension: jo përmes aksioneve, jo përmes heroizmit dhe as përmes nacionalizmave e “izma” të tjera.
Premiera e shfaqjes “Piknik” u dha të premten më 12 qershor, nën regjinë e Kushtrim Mehmetit. Në skenë shfaqet një interpretim i tekstit të Fernando Arrabal, i cili i jep ngjarjes dramatike një ton të njohur nga letërsia skenike, por i përshtatur përmes vënies në skenë nga regjisori. Atmosfera e mbrëmjes lidhet ngushtë me vendin ku po zhvillohet: Mitrovica, me urën si vijë ndarëse, dhe me lëvizjen e përditshme të njerëzve që e kalojnë.
Shfaqja ndërtohet si kontrapunkt i një historie lufte siç “njerëzit janë të mësuar ta dëgjojnë”. Në vend të betejave dhe skenave të drejtpërdrejta, “Piknik” zhytet në absurditetin e luftës. Nuk ka të shtëna, nuk ka betejë të hapur; por synon të godasë me ikjen prej fushëbetejave. Ky drejtim i krijimit e zhvendos fokusin te pasojat dhe te mënyra se si lufta deformon realitetin, duke e çuar publikun drejt një reflektimi që nuk mbështetet te spektakli i armëve.
Në një mbrëmje qershori, rrugët mes atyre që kalojnë përmes urës mbi Ibër kanë një ritëm të dendur. Kalimtarët janë të shpeshtë: qytetarët që lëvizin drejt pjesës më veriore të qytetit, por edhe ata që ia mësyjnë anës tjetër. Në këtë kontekst, ura — një ndër simbolet më të vrazhda të luftës së fundit në Kosovë — duket se, përtej simbolikës së saj, ka fituar një farë “normaliteti” në përditshmërinë e lëvizjes. Matanë urës, numër i konsiderueshëm shqiptarësh vazhdojnë të gjenden, duke e bërë realitetin kompleks dhe jo bardhë e zi.
Edhe në hapësirat e përditshme, marrëdhëniet shfaqin nuanca praktike. Në dyqanet ku serbët ofrojnë shërbime, porosia mund të bëhet në shqip. Megjithatë, përgjigja merret në serbisht, ndërsa pagesa bëhet me cilën monedhë të duash: dinar ose euro. Përtej këtyre detajeve, vërehet se kohëve të fundit është bërë njëfarë trendi që shqiptarët, jo vetëm ata të Mitrovicës, të kalojnë në anën tjetër. Këto elemente e tregojnë se jeta vazhdon, edhe kur ndarja historike mbetet prezente në terren.
Siguria shfaqet përmes pranishmërisë së institucioneve. Patrullat e Policisë së Kosovës janë aty, ndërkohë që shihen edhe karabinierë. Në këtë hapësirë, rreziku i vetëm i përmendur lidhet me qentë endacakë, të cilët, në dy raste, duket se janë qetësuar nga karabinierët kur u janë mësyer qytetarëve. Në këtë mënyrë, edhe skenarët që mund të prishin rrjedhën e lëvizjes nuk lidhen me konflikte mes njerëzve, por me situata të rastit që menaxhohen në terren.
“Pikniku” kërkon të godasë me absurditetin e luftës, jo me armë
Shfaqja e ndërton mesazhin e saj në raport me atë që ka ndodhur dhe me mënyrën se si kujtesa e luftës shpesh tregohen. Përmes regjisurës së Kushtrim Mehmetit, “Piknik” synon ta zhvendosë shikuesin nga skenat e drejtpërdrejta të përleshjeve drejt një bote ku lufta shfaqet si absurditet: një gjendje që i detyron njerëzit të ikin, të mbijetojnë dhe të përballen me çfarë mbetet pas. Pikërisht kjo është arsyeja pse shfaqja nuk mbështetet te aksioni, heroizmi apo flamurizimet e çfarëdo forme, por te efekti i çuditshëm që lufta lë në mendje dhe në marrëdhënie.
Në ditët e shënimit të 27-vjetorit të lirisë, dhënia e premierës pranë urës, në teatrin “Muharrem Qena”, e vendos historinë në një hapësirë ku ura vazhdon të jetë pikë ndarëse midis shqiptarëve dhe serbëve pas luftës. Kjo e bën shfaqjen më të afërt për publikun, sepse ajo lidhet me një realitet konkret: një qytet ku ura nuk është vetëm gjeografi, por edhe kujtesë, lëvizje dhe përditshmëri. Premiera e “Piknik” në Mitrovicë, me tekst të Fernando Arrabal dhe regji të Kushtrim Mehmetit, vjen kështu si një ftesë për ta parë luftën jo si spektakël, por si një absurditet që e mbartet ende peshën e vet.
Botuar fillimisht në Koha.net