Lumturia e qëndrueshme nuk shfaqet thjesht nga emocionet e momentit. Sipas psikologëve, ajo vjen nga mënyra se si ndërtohet jeta: zgjedhjet e përditshme, marrëdhëniet dhe ritmi me të cilin organizohet koha. Ndërsa shumë njerëz kërkojnë kënaqësi të shpejta, kërkimet e fundit sugjerojnë se mirëqenia afatgjatë lidhet me zakone konkrete që mund të kultivohen.
Studimet e viteve të fundit kanë identifikuar pesë zakone që lidhen ngushtë me mirëqenien afatgjatë, duke marrë në konsideratë se çfarë i ndihmon njerëzit të ndihen më mirë me kalimin e kohës. Këto gjetje shpjegojnë pse disa individë, edhe kur përballen me sfida, arrijnë të ruajnë një ndjenjë më të stabilizuar kënaqësie dhe përmbushjeje.
Në qendër të këtyre gjetjeve është një fakt i rëndësishëm: cilësia e marrëdhënieve të ngushta ndikon më shumë në lumturi, shëndet dhe jetëgjatësi sesa pasuria, karriera apo inteligjenca. Me fjalë të tjera, lidhjet emocionale dhe mbështetja që vjen nga njerëzit e afërt luajnë rol vendimtar. Kjo ide mbështetet edhe nga studime të njohura, përfshirë Studimin e famshëm të Harvardit për zhvillimin e të rriturve, i cili ka ndjekur pjesëmarrësit për më shumë se 80 vjet.
Pesë zakone që i japin jetë lumturisë së qëndrueshme
Një nga arsyet pse shumë persona ndihen më pak të kënaqur lidhet me ndjesinë se “nuk kanë kohë të mjaftueshme”. Studiuesja Ashley Whillans nga Harvard Business School e lidh këtë ndjenjë “mungesë kohe” me nivele më të ulëta kënaqësie nga jeta dhe shëndeti mendor. Kur dita është e mbushur, ne shpesh nuk arrijmë të ruajmë ekuilibrin mes angazhimeve dhe kohës për veten, për qetësinë dhe për marrëdhëniet.
Nga ana tjetër, hulumtimet tregojnë se shpenzimi i parave për të kursyer kohë—si delegimi i disa detyrave, apo thjeshtimi i angazhimeve—sjell më shumë lumturi sesa blerja e sendeve materiale. Logjika pas kësaj është e thjeshtë: kur fitohet kohë, krijohen mundësi më të mira për pushim, për lidhje më të shëndetshme me të tjerët dhe për një jetë më pak të mbingarkuar. Në këtë mënyrë, zakoni i organizimit të kohës bëhet pjesë e mirëqenies reale, jo vetëm një zgjidhje e përkohshme.
Një tjetër zakon lidhet me mënyrën se si përjetohet jeta. Një studim i vitit 2022 ka prezantuar konceptin e “jetës psikologjikisht të pasur”. Kjo jetë karakterizohet nga përvoja të reja, sfiduese dhe që ndryshojnë këndvështrimin. Udhëtimet, mësimi i gjërave të reja, sfidat krijuese dhe dalja nga zona e rehatisë mund të mos jenë gjithmonë të këndshme në moment—por ato ndërtojnë kujtime më të pasura dhe një ndjesi më të thellë përmbushjeje.
Së fundi, një nga zakonet që theksohet vazhdimisht në kërkime është përkushtimi ndaj të tjerëve. Hulumtimet tregojnë se ndihma ndaj të tjerëve—qoftë me para, kohë apo mbështetje emocionale—rrit ndjeshëm mirëqenien personale. Kjo lidhet me faktin se kontributi dhe lidhja shoqërore krijojnë një ndjenjë vlere dhe kuptimi, duke e bërë lumturinë më të qëndrueshme. Po ashtu, një analizë e vitit 2023 ka zbuluar se shpenzimi për të tjerët lidhet me një përmirësim të mirëqenies. Në total, këto pesë zakone—marrëdhëniet cilësore, menaxhimi i kohës, investimi te përvojat, zgjedhja e aktiviteteve që sfidojnë, dhe ndihma ndaj të tjerëve—ofrojnë një qasje praktike për një lumturi që zgjat.
Botuar fillimisht në Koha.net