Deputeti opozitar serb Radomir Lazoviq ka reaguar pas publikimit të të dhënave se telefoni i tij ishte përgjuar me një softuer spiunazhi. Lazoviq e ka përshkruar këtë situatë si një përpjekje për kontroll të kundërshtarëve politikë, duke theksuar se përgjimi ka prekur edhe figura të opozitës dhe aktivistë në vend.
Sipas një analize të pavarur forenzike të kryer nga ekspertë vendas dhe ndërkombëtarë, në pajisjen e tij ishte instaluar një spyware i avancuar. Ky softuer, pa dijeninë e përdoruesit, mund të ketë qasje në të gjitha të dhënat e telefonit: mesazhe, kontakte, fotografi dhe përmbajtjen e aplikacioneve. Analiza tregon gjithashtu se spyware mund të regjistrojë fshehurazi ekranin e pajisjes dhe të aktivizojë vetë mikrofonin ose kamerën.
Përdorimi i programeve të tilla spiunazhi konsiderohet i paligjshëm. Megjithatë, kjo nuk paraqitet si një rast i izoluar në Serbi. Opozita, aktivistët dhe gazetarët kanë ngritur vazhdimisht pretendime se janë viktima të mbikëqyrjes së paligjshme, ndërsa zyrtarët shtetërorë i hedhin poshtë këto akuza, duke thënë se janë përgjime kundërshtarësh gjatë protestave masive kundër qeverisë, jo diçka që lidhet me qëllime të tjera.
Valë e re e përgjimeve: softuerët spiunazhi shihen te pajisjet e opozitës dhe studentëve
Në shënjestër të spyware-it, sipas analizës së publikuar më 2 shtator nga organizata joqeveritare “SHARE Foundation”, kanë qenë edhe përfaqësues të lëvizjes studentore që nisi protestat. Vetë “SHARE” thekson se që nga fillimi i vitit 2026 janë konfirmuar të paktën 14 raste të përdorimit të softuerëve të paligjshëm të përgjimit. Sipas kësaj të dhëne, kjo përbën valën më të madhe të dokumentuar deri më tani.
Lazoviq, bashkëkryetar i Frontit të Gjelbër-të Majtë, thotë se telefoni i tij ishte shënjestër e spyware-it gjatë zgjedhjeve lokale të marsit 2026. Ai pohon se përgjimi ishte kryer me një softuer të sofistikuar, me shumë gjasa “Pegasus”, i cili zhvillohet nga kompania izraelite NSO. Lazoviq shton se, sipas pretendimeve që ai ka parë dhe interpretimit të tij, ky mjet përdoret nga aktorë shtetërorë, çka e bën të qartë se kush qëndron pas përgjimeve.
Studentët në Serbi kanë dhënë edhe paralajmërime publike për rreziqe të ngjashme. Një ditë para Lazoviq, pretendimet u bënë nga përfaqësues të lëvizjes studentore. Studentja Jelena Kontiq tha se “duket sikur telefoni juaj është në duart e tyre”, pasi mori njoftim se iPhone i saj ishte shënjestra e një sulmi të lidhur me Apple, kompania që prodhon pajisjet mobile. Ajo e cilësoi veten “viktima e parë e ‘Pegasus’ në vitin 2026”.
Sipas të dhënave të përshkruara në shkrim, ky softuer i avancuar nuk kërkon asnjë ndërveprim nga përdoruesi. Kjo do të thotë se përdoruesi nuk duhet të klikojë ose të kryejë ndonjë veprim që spyware të instalohet në telefon. Gjatë verës, njoftime të ngjashme iu dërguan edhe përfaqësuesve të tjerë të lëvizjes studentore; paralajmërimi mbërriti në 11 adresa të tjera. Kontiq shprehet se ky njoftim i shkaktoi zemërim të madh, jo vetëm për shkak se privatësia dhe siguria e saj u cenua, por edhe sepse ndikimi preku personat me të cilët ajo komunikonte.
Pas paralajmërimit, studentët iu drejtuan fondacionit joqeveritar “SHARE”, i cili, sipas tyre, konfirmoi se telefonat ishin hakuar përmes programit “Pegasus”. SHARE njoftoi se gjetjet e tij u konfirmuan në mënyrë të pavarur nga organizata ndërkombëtare “Citizen Lab” i Universitetit të Torontos dhe “Security Lab” i Amnesty International. Në dy raste të tjera, SHARE raportohet se zbuloi se telefonat ishin hakuar me programe të tjera spiunazhi; thuhet se bëhet fjalë për një version të softuerit të quajtur “NoviSpy”, i cili supozohet të jetë prodhuar brenda vendit, por që kërkon qasje fizike në telefon. Sipas pretendimeve të “SHARE”, njëri prej anëtarëve të lëvizjes studentore e kishte pasur “NoviSpy” të instaluar në telefon kur ai ndodhej në stacionin e policisë, pasi telefoni i ishte konfiskuar pas ndalimit të tij.
Përgjigjet zyrtare nuk janë dhënë për këto pretendime. Deri në momentin e publikimit të shkrimit, Ministria e Punëve të Brendshme (MUP) nuk iu përgjigj pyetjeve të RFE-së lidhur me mbikëqyrjen e paligjshme: nëse po përgjohen telefonat dhe të kujt janë ata. Edhe Agjencia e Sigurisë dhe Informacionit (BIA) nuk dha përgjigje. Ndërkohë, kompania NSO nuk ka komentuar mbi pretendimet e fundit. Në mesin e vitit 2025, kur u pyet nga Amnesty International, NSO nuk konfirmoi se Serbia ishte kliente e saj dhe as që “Pegasus” ishte përdorur për përgjime të paligjshme. Kompania tha se nuk do të komentonte mbi klientët specifikë apo të mëparshëm, duke iu referuar detyrimeve të konfidencialitetit.
Botuar fillimisht në Gazeta Express
