Papa Leoni XIV, që është njëkohësisht prijës shpirtëror, shef shteti dhe qytetar amerikan, tash është në krye të një lëvizjeje që synon t’i japë “fytyrë njeriu” revolucionit digjital dhe të inteligjencës artificiale. Lëvizja e tij synon të reagojë ndaj një rreziku që lidhet me fuqinë dehumanizuese të teknologjisë, kur përdorimi i saj shpërfill dinjitetin dhe rolin njerëzor.
Në këtë kontekst, Papa shihet edhe si pjesë e një dinamike më të gjerë politike e gjeopolitike: ai futet në një ndarje të re mes SHBA-së dhe Evropës. Kjo ndarje nuk shpjegohet thjesht me interesa diplomatike, por edhe me mënyrën se si qasjet për teknologjinë, vlerat dhe ndikimi në shoqëri po formësojnë marrëdhëniet mes dy anëve të botës perëndimore.
Historia e zgjedhjes së emrit të tij tregon një lidhje me traditën. Prej shumë emrave që ishin në dispozicion për kardinalin Robert F. Prevost, ai me t’u zgjedhur Papë mori emrin Leoni XIV. Kjo zgjedhje nuk është vetëm formalitet, por nënkupton një vijimësi simbolike: Leoni para tij ishte i XIII-ti, i cili kishte hyrë në fund të shekullit XIX me shkrimin “Rerum novarum”, të njohur në shqip si “Për gjërat e reja”. Enciklia solli një revolucion konceptual që nuk u kufizua brenda Kishës katolike, por ndikoi edhe në mënyrën si u kuptuan marrëdhëniet shoqërore dhe roli i institucioneve.
Në “Rerum novarum”, Leoni XIII shkruante për revolucionin industrial dhe për obligimin që ka Kisha për të ruajtur dinjitetin e njeriut. Prej këtij pontifikati dolën konceptet e dinjitetit të punës dhe punëtorit, pagës së drejtë, si dhe organizimit sindikal. Po ashtu, ai u shpreh qartë se prona private është e shenjtë dhe se shteti duhet të garantojë një sistem në të cilin mund të përparojë ekonomia private, duke e integruar përparimin me dinjitetin e njeriut.
Një pjesë e rëndësishme e mesazhit lidhet edhe me dallimin nga socialistët dhe nga qasjet e Marksit, të cilët kishin shkruar në mënyrë të ngjashme për gjendjen e punëtorëve. Leoni XIII, megjithatë, vendosi thekse të ndryshme: ndërsa debatonte për padrejtësitë sociale, ai i dha prioritet ruajtjes së dinjitetit njerëzor dhe rolit të sistemit ekonomik brenda kufijve që e mbajnë personin në qendër. Kjo ishte baza për Doktrinën sociale të Kishës katolike, e cila ndikoi “jo pak” në formësimin e idesë së shtetit bashkëkohor social evropian.
Leoni XIV e çon Doktrinën sociale te sfida e inteligjencës artificiale
Pasardhësi, Papa i ri, Leoni XIV, botoi enciklikën e tij të parë në mesin e muajit maj, me titull “Magnifica humanitas” (Njerëzimi i mrekullueshëm). Kjo enciklikë e vendos në qendër vazhdimësinë e themelit të mendimit të tij, por e përball edhe me një sfidë të kohës: revolucionin digjital dhe inteligjencën artificiale, që po ndryshojnë mënyrën si prodhohet, si punësohen njerëzit dhe si organizohen marrëdhëniet shoqërore.
Thirrja e tij është që teknologjia të mos kthehet në një forcë që e zëvendëson njeriun, por të shërbejë për të ruajtur humanizmin. Në këtë mënyrë, lëvizja e tij synon të shmangë efektet dehumanizuese të një revolucioni që po ecën me shpejtësi, duke e vënë qasjen e dinjitetit të njeriut përballë logjikës së automatizimit pa përgjegjësi. Në prapavijë qëndron edhe ideja se, ndërsa SHBA dhe Evropa përgatiten për përballje të reja politike dhe strategjike, çështja e teknologjisë dhe mënyrës së qeverisjes së saj mbetet një nyje vendimtare për të ardhmen e raporteve mes vlerave dhe interesave.
Botuar fillimisht në Koha.net
