Kryetari i Transparency International Maqedoni, Blagoja Pandovski, ka folur për mangësitë në sundimin e së drejtës pas publikimit të Raportit të Komisionit Evropian për vendin. Në vlerësimin e tij, një nga çështjet më shqetësuese lidhet me mënyrën se si funksionojnë institucionet e drejtësisë dhe sa i garantuar është roli i tyre i pavarur në praktikë.
Pandovski vuri në pah se raportet e bëra publike ngrenë shqetësime të qarta për gjendjen e sundimit të ligjit. Ai theksoi veçanërisht dy aspekte: ndikimin që ushtrohet mbi gjyqësorin dhe varësinë e institucioneve të drejtësisë nga buxheti i shtetit. Sipas tij, këto elemente e bëjnë më të vështirë që gjykatat të veprojnë pa pengesa dhe brenda standardeve të pavarësisë institucionale.
Duke iu referuar pjesës së World Justice Project për sundimin e së drejtës, Pandovski tha se një nga problemet kryesore të identifikuara është mungesa e pavarësisë së gjyqësorit. Në këtë kontekst, ai theksoi se mbi organet gjyqësore ushtrohet ndikim nga autoritete të tjera, përfshirë pushtetin ekzekutiv. Kjo, sipas tij, përbën një sfidë serioze për sistemin, pasi ndikimet e jashtme mund të ndikojnë në vendimmarrjen dhe besueshmërinë e institucioneve.
“Pavarësia” si nocion, sipas Pandovskit, nuk është vetëm çështje formale apo e shkruar në dokumente. Ai shtoi se pavarësia e gjyqësorit rezulton e pamjaftueshme si përballë këtij ndikimi, ashtu edhe në aspektin funksional. Me fjalë të tjera, edhe kur parimet shpallen, mënyra se si ato zbatohen në praktikë nuk është e mjaftueshme për të neutralizuar presionet nga faktorë të tjerë.
Politika dhe financimi dëmtojnë pavarësinë e gjyqësorit
Një element tjetër që Pandovski e veçoi lidhet me financimin. Ai argumentoi se institucionet e drejtësisë mbeten të varura nga buxheti i shtetit, çka krijon rrezik për ushtrimin e ndikimit. Nëse financimi nuk garanton stabilitetin dhe autonominë e nevojshme, sistemi mund të bëhet më i cenueshëm ndaj vendimeve të politikës ose strukturave të tjera. Kjo varësi, sipas përshkrimit të tij, e dobëson më tej pavarësinë që duhet të karakterizojë gjykatat.
Pandovski e lidh këtë problem edhe me përgjegjësinë e autoriteteve dhe mënyrën e menaxhimit të institucioneve. Në trajtesën e tij pas publikimit të raportit të KE-së, ai sugjeroi se mangësitë në sundimin e së drejtës nuk janë të izoluara, por shfaqen në disa hallka të funksionimit të sistemit. Ndikimi mbi gjyqësorin dhe qasja ndaj financimit, sipas tij, përbëjnë dy tema që ndërthuren dhe ndikojnë njëra-tjetrën.
Gjatë analizës, kryetari i Transparency International Maqedoni u ndal edhe te mënyra se si raportet e botuara i qasen vlerësimit të sundimit të ligjit. Referenca ndaj World Justice Project shërbeu si bazë për të shpjeguar se ku qëndrojnë dobësitë, duke nxjerrë në pah se pavarësia e gjyqësorit është ndër çështjet që duhet të adresohen me përparësi. Në këtë drejtim, ai theksoi se ndikimi nga autoritete të tjera—veçanërisht nga pushteti ekzekutiv—mbetet një faktor i rëndësishëm që shfaqet në vlerësime.
Raportet që u publikuan dhe diskutimet pas tyre, sipas Pandovskit, nënvizojnë se sistemi i drejtësisë duhet të funksionojë me standard më të lartë të pavarësisë. Ai e cilësoi të pamjaftueshme situatën aktuale, si në aspektin përballë ndikimit të jashtëm, ashtu edhe në dimensionin funksional të pavarësisë. Në këtë kuadër, vëmendja për të ardhmen lidhet me zgjidhjen e dy problematikave kryesore: ndikimin politik mbi gjyqësorin dhe varësinë e institucioneve të drejtësisë nga buxheti i shtetit.
Botuar fillimisht në Albeu