Nëse zgjoheni me më shumë energji dhe optimizëm, por në mbrëmje e ndjeni veten më të lodhur, më të stresuar apo edhe më melankolik, nuk jeni i vetmi. Një studim i ri sugjeron se ndryshimet në humor nuk lidhen vetëm me stinët apo ditët e javës, por edhe me orën e ditës kur ndodheni dhe sa larg jeni nga momenti kur u zgjua trupi.
Studimi është zhvilluar nga studiues të University College London dhe ka analizuar të dhëna të marra nga 49.218 të rritur, të cilët morën pjesë në Studimin Social COVID-19 gjatë periudhës mars 2020 – mars 2022. Rezultatet janë publikuar në revistën BMJ Mental Health, ku janë përmbledhur gjetjet mbi lidhjen mes ritmit ditor dhe disa aspekteve të shëndetit mendor.
Pjesëmarrësit i janë përgjigjur pyetjeve për lumturinë, kënaqësinë nga jeta, ankthin, depresionin dhe ndjenjën e vetmisë. Përveç këtyre treguesve, studiuesit kanë marrë parasysh edhe faktorë të tjerë që mund të ndikojnë te rezultatet, si mosha, gjendja shëndetësore dhe statusi i punësimit. Në këtë mënyrë, analiza nuk është kufizuar vetëm te “si ndihet” dikush në një moment të caktuar, por ka tentuar të shohë edhe kontekstin.
Mëngjesi rrit humorin, ndërsa nata e ul: ja çfarë tregon studimi
Modeli i vëzhguar në të dhëna është i qartë: njerëzit priren të ndihen më mirë në mëngjes, menjëherë pasi zgjohen, ndërsa humori përkeqësohet gradualisht gjatë ditës. Sipas gjetjeve, pika më e ulët vërehet rreth mesnatës. Kjo do të thotë se, edhe kur nuk ka ndryshime të dukshme nga jashtë, ritmi i brendshëm biologjik duket se lidhet me mënyrën si përjetohet dita nga këndvështrimi emocional.
Studimi ka analizuar edhe efektet që vijnë nga dita e javës. Sipas rezultateve, e hëna dhe e premtja shoqërohen me nivele më të larta lumturie dhe kënaqësie në krahasim me të dielën. Po ashtu, e marta rezulton të jetë një ditë relativisht pozitive për këto tregues. Ndërkohë, ndjenja e vetmisë nuk shfaq ndryshime të ndjeshme nga një ditë në tjetrën, pra nuk duket se ndikohet aq shumë nga kalendari javor sa pjesët e tjera të humorit.
Edhe stina luan rol në rezultatet e raportuara. Krahasuar me dimrin, gjatë pranverës, verës dhe vjeshtës pjesëmarrësit raportuan më pak simptoma depresioni dhe ankthi, më pak vetmi dhe më shumë lumturi. Ndër këto periudha, vera doli të ishte koha kur shëndeti mendor paraqitej në nivelin më të mirë. Studiuesit nuk e kanë reduktuar fenomenin vetëm te kushtet e motit apo rutina; ata e vendosin theksin te mekanizmat e brendshëm që lidhen me funksionimin e organizmit gjatë ditës dhe stinëve.
Një pjesë e këtij fenomeni lidhet, sipas studiuesve, me orën biologjike të trupit. Hormoni kortizol, i cili ndikon në humor, motivim dhe reagimin ndaj stresit, arrin nivelet më të larta menjëherë pas zgjimit dhe më pas bie gradualisht gjatë ditës, deri në minimum në mbrëmje. Pikërisht kjo rënie progresive mund të ndihmojë për të shpjeguar pse shumë njerëz e ndiejnë veten më të “rënduar” drejt fundit të ditës, edhe kur faktorët e jashtëm nuk kanë ndryshuar në mënyrë drastike.
Ekspertët theksojnë se rezultatet mund të jenë të dobishme jo vetëm për të kuptuar më mirë shëndetin mendor, por edhe për planifikimin më realist të aktiviteteve të përditshme dhe për zhvillimin e shërbimeve të kujdesit psikologjik. Në thelb, nëse dikush ndihet më optimist në mëngjes dhe më i lodhur ose i rënduar në fund të ditës, ekziston mundësia që kjo të jetë pjesë e mënyrës si funksionon truri dhe organizmi. Kjo qasje ndihmon të shihet humori jo si diçka krejtësisht e rastësishme, por si një proces që lidhet me ritmin ditor.
Botuar fillimisht në Bota Sot
