Kreu i agjencisë bërthamore të OKB-së, Rafael Grossi, ka sinjalizuar se vendet e pasurimit bërthamor të Iranit do të vizitohen nga inspektorët e tij. Sinjalizimi u bë të mërkurën, në një moment që lidhet ngushtë me një marrëveshje të përkohshme mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit, synimi i së cilës është të hapë rrugën për arritjen e një përfundimi të luftës.
Që nga nisja e luftës 12-ditore të Izraelit kundër Iranit në vitin 2025, Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë Atomike (IAEA) është bllokuar nga Teherani që të kryejë vizita në vendet e pasurimit. Në këto objekte, sipas vlerësimeve, besohet se Republika Islamike mban sasi të konsiderueshme uraniumi të pasuruar. Ky material, në teori, mund të përdoret për të ndërtuar potencialisht deri në 10 armë bërthamore.
Irani, nga ana e tij, e ka pohuar prej kohësh se programi bërthamor i vendit është i destinuar për qëllime paqësore. Megjithatë, në raportimet ndërkombëtare theksohet se Irani është i vetmi vend në botë që ka uranium të pasuruar deri në 60% pastërti, pa një program armësh. Këto pretendime, si dhe mbikëqyrja e munguar, kanë qenë në qendër të shqetësimeve për kontrollin ndërkombëtar të materialeve bërthamore.
Marrëveshja e përkohshme mes SHBA-së dhe Iranit pritet të vendosë mekanizma të reja monitorimi. Por të martën, Shtetet e Bashkuara dhe Irani dhanë deklarata kontradiktore lidhur me inspektimet e mundshme në vendet e pasurimit bërthamor. Në këtë kuadër, Grossi u përpoq të sqarojë logjikën dhe hapësirën brenda marrëveshjes, teksa foli për gazetarët në një konferencë për shtyp në centralin bërthamor Fukushima Daiichi, i cili është goditur nga cunami.
Inspektimet do të zhvillohen nën mbikëqyrjen e IAEA
“Mund t’i kuptoj deklaratat politike, ato janë pjesë e realitetit, por gjëja themelore që dua t’ju kujtoj dhe t’ju tërheq vëmendjen është se ka pasur një Memorandum Mirëkuptimi, të nënshkruar nga të dy presidentët”, u tha Grossi gazetarëve. Ai e lidhi drejtpërdrejt çështjen e inspektimeve me dokumentin e nënshkruar, duke theksuar se monitorimi nuk është çështje opsionale, por element i sanksionuar në marrëveshje.
Sipas Grossit, marrëveshja e përshkruan në mënyrë të qartë se “aktivitetet bërthamore që do të kryhen në lidhje me objektet e materialeve bërthamore do të mbikëqyren nga IAEA, në të gjitha letrat”. Kreu i agjencisë bërthamore të OKB-së theksoi se, për ta bërë këtë mbikëqyrje realitet, inspektorët do të duhet të kryejnë kontroll. Ai tha se afati i saktë kohor mund të ndryshojë—inspektimet mund të ndodhin pasnesër, pas një jave apo pas 10 ditësh—por vlerësoi se thelbi i çështjes nuk qëndron te data e saktë, por te realizimi i inspektimeve.
“Padyshim, për ta bërë këtë, ne do të duhet të inspektojmë. Nëse kjo ndodh pasnesër, pas një jave apo pas 10 ditësh, është e rëndësishme, por jo thelbësore. Kjo do të ndodhë”, shtoi Grossi. Pas deklaratës së tij, nuk ka pasur ende një reagim nga Irani lidhur me këtë qëndrim. Të martën, nga Teherani, zëdhënësi i ministrisë së Jashtme, Esmail Baghaei, u ka thënë gazetarëve se inspektorët e OKB-së nuk ishin pl… (deklarata në materialin e dhënë nuk vazhdon më tej), ndërsa në të njëjtën kohë janë vërejtur edhe dallime mes qëndrimeve të shprehura nga palët për mundësinë dhe mënyrën e inspektimeve.
Botuar fillimisht në Koha.net
