Oda Ekonomike Amerikane në Kosovë ka vlerësuar se prioritetet e paraqitura nga Qeveria në detyrë në kuadër të politikave energjetike nuk i adresojnë siç duhet nevojat kryesore të Kosovës. Sipas Odës, fokusi i pamjaftueshëm është tek rritja e kapaciteteve vendore për prodhimin e energjisë elektrike, zvogëlimi i varësisë nga importet dhe, si rrjedhojë, forcimi i sigurisë së furnizimit me energji.
Oda i ka referuar deklarimet e ministrës në detyrë të Ekonomisë, Artane Rizvanolli, të cilat u përsëritën të premten. Në komunikimin e saj, ministrja ka theksuar se Kosova nuk është kundër gazit amerikan, ndërsa ka insistuar te ideja e gazifikimit të thëngjillit. Rizvanolli, sipas njoftimeve, ka argumentuar se në vend të ndërtimit të gazsjellësve dhe infrastrukturës përcjellëse, Qeveria e ka parë si zgjidhje më të përshtatshme importimin e gazit të lëngëzuar përmes Vlorës, prodhimin e energjisë elektrike në atë destinacion dhe transmetimin e saj, pa kërkuar investime shtesë në infrastrukturë brenda Kosovës.
Oda Amerikane ka kundërshtuar logjikën se importimi i energjisë është mënyra më e sigurt për të garantuar stabilitet. Në vlerësimin e saj, mbështetja në importin e energjisë elektrike e ekspozon Kosovën ndaj luhatjeve të çmimeve dhe rreziqeve të furnizimit, elemente që, sipas saj, nuk varen nga vendimmarrja e institucioneve në vend.
Importi nuk mjafton: prioritet prodhimi i brendshëm për siguri
Në komunikatën e Odës Amerikane theksohet se çdo megavat i ri i prodhuar në Kosovë rrit sigurinë e furnizimit. Po ashtu, Odës e sheh prodhimin vendor si faktor që zvogëlon varësinë nga tregjet rajonale të energjisë elektrike dhe sjell stabilitet më të madh për ekonominë dhe qytetarët. Në argumentin e saj, vazhdimi i mbështetjes kryesisht në importin e energjisë elektrike rrezikon ta vendosë sistemin energjetik të Kosovës në pozita më të pambrojtura, sepse ndikimet vijnë nga tregjet dhe goditjet që nuk kontrollohen nga vendi.
Oda i referohet edhe kontekstit evropian të krizës energjetike pas agresionit rus në Ukrainë, duke thënë se ajo periudhë ka treguar qartë se shtetet që kishin kapacitete të mjaftueshme prodhuese vendore ishin shumë më të mbrojtura nga goditjet e tregut. Në këtë mënyrë, sipas Odës, prodhimi i brendshëm nuk është thjesht çështje e furnizimit afatshkurtër, por një mekanizëm mbrojtës ndaj pasigurisë që shfaqet kur tregjet ndërkombëtare lëkunden.
Oda Amerikane e shtron si pyetje qendrore të debatit: nëse Kosova duhet të vazhdojë të mbështetet në importin e energjisë elektrike si produkt i gatshëm, apo të investojë në ndërtimin e kapaciteteve të reja prodhuese brenda vendit. Sipas saj, këto investime do të forconin sigurinë energjetike, do të rrisnin konkurrueshmërinë ekonomike dhe do të kontribuonin drejt pavarësisë strategjike të vendit.
Në vijim, në komunikatë thuhet se është argumentuar se importimi i energjisë elektrike përmes infrastrukturës ekzistuese transmetuese është zgjidhje më praktike dhe më pak e kushtueshme sesa ndërtimi i infrastrukturës së gazit në Kosovë. Megjithatë, Oda thekson se vlerësimi i kësaj çështjeje vetëm mbi bazën e kostos fillestare të infrastrukturës nuk pasqyron përfitimet afatgjata që, sipas saj, sjell ndërtimi i kapaciteteve të reja gjeneruese brenda vendit. Në këtë pikë, mesazhi i Odës është që vendimmarrja energjetike të shikojë përtej kostos së menjëhershme dhe të marrë parasysh efektet që do të reflektohen në siguri, stabilitet dhe pavarësi gjatë viteve.
Botuar fillimisht në Koha.net