Po jetojmë në një epokë ku një vepër e lashtë si “Odisë” mund të kthehet në fenomen masiv brenda pak ditësh. Rreth filmit të The Odyssey””>Christopher Nolan, “The Odyssey”, ka shpërthyer një lloj entuziazmi i përgjithshëm që shkon përtej debatit të zakonshëm për përshtatjet filmike. Për shumë shikues, nuk ka rëndësi nëse ka ndonjë skenë që mungon, nëse një personazh është interpretuar ndryshe apo nëse disa detaje nuk përkojnë me pritshmëritë e tyre. Ajo që po ndodh është se historia e 3000-vjeçares, e rrëfyer përmes udhëtimit të Odiseut, po ringjallet në mënyrë që e zë mendjen e publikut.
Në këtë valë, të dhënat flasin qartë. Filmi ka arkëtuar 264 milionë dollarë vetëm gjatë fundjavës së parë të shfaqjes. Në të njëjtën kohë, përkthimet e “Odisesë” janë ngjitur në krye të listave të librave më të shitur. Edhe shfaqjet në kinema, si ato në “BFI IMAX” në Londër, janë raportuar të gjitha të shitura deri në fundshtator. Këto shifra nuk tregojnë thjesht interes për një premierë të madhe, por një kthim të papritur të një teksti klasik në qendër të vëmendjes së publikut.
Ndërkohë, nuk ka kuptim të thuash se përshtatja filmike duhet të jetë patjetër “e përsosur” për ata që e duan veprën në mënyrën e tyre. Vepra klasike lexohet dhe kuptohet ndryshe nga secili, sepse secili e sheh atë përmes përvojave, bindjeve dhe paragjykimeve të veta, të formuara nga koha kur jeton. Për “Odisenë”, kjo vlen edhe më shumë: poema nuk ka ardhur si një tekst i mbyllur që nga fillimi. Ajo lindi nga një traditë gojore që u formësua gradualisht për dekada, madje edhe shekuj, duke u mbështetur te kujtesa dhe improvizimi i poetëve gjatë transmetimit të saj.
Po pikërisht këtu nis argumenti më i fortë pse përshtatjet nuk mund të jenë thjesht çështje “besnikërie” absolute. Nëse nuk ekziston një version i vetëm dhe i pandryshueshëm “origjinal” tek i cili mund të rikthehesh, atëherë çdo adaptim bëhet një interpretim i domosdoshëm. Kështu, kur filmin e “Odisesë” e sjell në ekran Christopher Nolan, ai sjell zgjedhjet e tij krijuese, të cilat janë të pamundura të mos analizohen. Në çdo adaptim ka udhëkryqe: rrugë që përshtatësit zgjedhin t’i ndjekin dhe rrugë që zgjedhin të mos i marrin.
Struktura e ndërlikuar është zemra e “Odisesë” së Nolan
Në këtë kuadër, Nolan shquhet për një qasje që lidhet drejtpërdrejt me strukturën e poemës. “Odisë” rrëfen udhëtimin dhjetëvjeçar të kthimit të heroit nga rrethimi i Trojës. Ajo përshkruan aventurat në rrugë, me përbindësha, shtriga, magji dhe stuhi në det. Më pas, kur Odiseu arrin në shtëpi, i duhet të rifitojë vendin e tij si udhëheqës i familjes. Por poema nuk ndalet vetëm te kthimi; ajo e vendos heroin edhe përballë një faze tjetër, ku Odiseu duhet të depërtojë fshehurazi në shtëpinë e tij, i maskuar si një lypës, para se të shpërthejë një masakër hakmarrjeje që të kujton filmat e Quentin Tarantinos.
Një element tjetër kyç është mënyra se si rrëfimi nuk ecën në vijë të drejtë kronologjike. Historia ndërtohet përmes linjave paralele kohore dhe rikthimeve në të kaluarën. Pikërisht këtë “ndërlikim” strukturor, Nolan e rikrijon në ekran. Filmi i tij, ashtu siç është pritur dhe siç përmendet në këtë kontekst, i qëndron besnik frymës së poemës origjinale, duke e çuar rrëfimin në një formë që synon të ruajë kompleksitetin. Për fansat e strukturave të ndërtuara me kujdes, kjo qasje lidhet edhe me pritshmëritë e krijuesit, i njohur për vepra si “Inception”, “Memento” dhe “The Prestige”. Në thelb, premisa mbetet e njëjtë: një histori e gjatë kthimi, e ngatërruar nga kohë të ndryshme dhe nga ngjarje që hapen e mbyllen me ritëm, po kthehet në formë të re, pa e thjeshtuar rrëfimin në një vijë të vetme.
Ndërsa debatet rreth adaptimeve nuk do të zhduken kurrë, fakti që “Odisë” e Nolan ka prodhuar shifra të tilla si 264 milionë dollarë vetëm në fundjavën e parë, ka ngritur përkthimet në majë të listave të shitjeve dhe ka mbushur sallat si “BFI IMAX” në Londër deri në fundshtator, tregon se publiku po e kërkon këtë histori edhe kur e sheh përmes një formati të ri. Për më tepër, premiera qëndron brenda një momenti të qartë në kalendar: artikulli është publikuar më 26 korrik 2026, ora 17:00, duke e vendosur këtë diskutim në një valë të menjëhershme reagimesh, kureshtjeje dhe interesimi.
Botuar fillimisht në Koha.net