Pothuajse të gjithë kemi pasur, të paktën një herë, një simpati për një personazh të famshëm ose për dikë që na është dukur i paarritshëm. Shpesh kjo mbetet thjesht një fantazi: një mendim i këndshëm që nuk merr formë reale dhe nuk krijon pasoja. Megjithatë, ekziston një kufi i hollë mes imagjinatës dhe një bindjeje të palëkundur që, kur tejkalohet, mund të marrë një drejtim krejt tjetër.
Erotomania, e njohur edhe si sindroma de Clérambault, është një çrregullim deluzional. Në këtë gjendje, personi është i bindur se dikush tjetër—zakonisht me status më të lartë shoqëror ose publik—është fshehurazi i dashuruar me të. Në fillim kjo mund të duket si një fantazi romantike: një figurë publike, një person “i rëndësishëm”, një mjek, një koleg ose dikush që në dukje i përket një bote tjetër, sikur të kishte ndjenja të fshehta për të.
Ndryshimi që e bën erotomaninë më të rrezikshme është kthimi i fantazisë në bindje absolute. Kur personi vazhdon të besojë se dashuria është e vërtetë dhe e ndërsjellë, pavarësisht mungesës së provave dhe pavarësisht kundërshtimeve nga realiteti, nuk bëhet më fjalë për një simpati të thjeshtë. Karakteristika kryesore është pikërisht kjo siguri: që “dikush” nuk vetëm i ndjen gjërat që ai i mendon, por i fsheh ato. Objekti i kësaj bindjeje mund të jetë një personazh i famshëm, por po ashtu mund të jetë një figurë profesionale si mjeku, kolegu, apo edhe dikush me të cilin personi nuk ka pasur kurrë kontakt të vërtetë.
Mesazhe të koduara: kur simpati kthehet në erotomani
Në erotomani, detajet e zakonshme fillojnë të interpretohen si sinjale. Një gjest i vogël, mënyra e të veshurit, një intervistë televizive, apo një postim në rrjetet sociale mund të kthehen në “mesazhe të koduara” që, sipas personit, po konfirmojnë lidhjen. Madje edhe një refuzim i drejtpërdrejtë nuk e rrëzon domosdoshmërisht bindjen. Përkundrazi, refuzimi mund të shihet si përpjekje për të fshehur lidhjen nga të tjerët—si një skenar që, në logjikën e deluzionit, ka kuptim vetëm për personin e prekur.
Kur bindja fillon të ndikojë në sjellje, problemi bëhet më serioz. Personi mund të niset përpjekje të vazhdueshme për kontakt, duke dërguar mesazhe, letra ose dhurata. Në disa raste, sjellja mund të shkojë edhe më tej, me ndjekje të vazhdueshme. Kjo është arsyeja pse erotomania nuk duhet romantizuar apo trajtuar si “histori dashurie”. Në të vërtetë, ajo mund të krijojë rrezik jo vetëm për personin që e përjeton çrregullimin, por edhe për individin që është bërë objekt i bindjes.
Literatura klinike shpesh e përshkruan erotomaninë si një proces që mund të përshkallëzohet në faza. E para është faza e shpresës: personi përjeton eufori dhe beson fort se ekziston një dashuri e fshehtë. Kur konfirmimi i pritur nuk vjen, vjen zhgënjimi dhe zemërimi. Në këtë fazë, personi mund të fillojë të besojë se të tjerët po e pengojnë lidhjen ose po e fshehin atë. Në faza më të avancuara, zhgënjimi mund të shndërrohet në armiqësi dhe të shoqërohet me dëshirë për hakmarrje. Pikërisht këtu rreziku për sjellje të rrezikshme mund të rritet.
Diagnostikimi i erotomanisë bëhet si një formë e çrregullimit deluzional dhe vendoset nga profesionistët e shëndetit mendor pas një vlerësimi të plotë. Kjo është e rëndësishme sepse duhen përjashtuar gjendje të tjera që mund të shoqërohen me bindje të ngjashme. Veç kësaj, personi shpesh nuk e percepton bindjen e vet si problem dhe mund të jetë i bindur plotësisht se ajo që mendon është e vërtetë, çka e bën vlerësimin edhe më të domosdoshëm.
Sa i përket trajtimit, qasja zakonisht përfshin barna antipsikotike, të cilat mund të ndihmojnë në uljen e intensitetit të deluzioneve. Edhe psikoterapia mund të luajë rol të rëndësishëm, sidomos kur fokusohet te mënyra e interpretimit të realitetit, menaxhimi i emocioneve dhe i sjelljeve. Megjithatë, qasja duhet të jetë e kujdesshme, pasi përballja e drejtpërdrejtë dhe agresive me bindjen e personit mund të rrisë rezistencën. Në fund, thelbi është të kuptohet se nuk bëhet fjalë për dashuri romantike të tepruar, por për një çrregullim psikik që kërkon vlerësim dhe trajtim profesional.
Botuar fillimisht në Telegrafi
