Nga e mërkura, 1 korrik 2026, paga minimale në Kosovë do të rritet në 500 euro bruto. Kjo rritje vjen si pjesë e fazës së dytë të zbatimit të vendimit të Qeverisë, pas rritjes së mëparshme që u bë në 425 euro më 1 janar të këtij viti.
Rritja e pagës minimale pritet të ndikojë drejtpërdrejt te punonjësit në sektorin privat, por institucionet përgjegjëse kanë paralajmëruar mbikëqyrje për mënyrën e zbatimit. Në të njëjtën kohë, ata kanë pranuar se jo të gjitha fushat kanë të njëjtin nivel sigurie sa i përket respektimit të vendimit. Fokus i veçantë i mbikëqyrjes lidhet me sektorë që, sipas vlerësimeve, kanë më shumë vështirësi në zbatimin e pagës minimale.
Ndërkohë, Sindikata e Punëtorëve të Sektorit Privat ka shprehur skepticizëm për zbatimin real te kompanitë që kanë marrëdhënie kontraktuale me institucionet shtetërore. Kryetari i kësaj sindikate, Jusuf Azemi, ka thënë se në disa raste paga respektohet kur pronarët e kompanive nuk kanë ndërmjetësime dhe vendimi zbatohet drejtpërdrejt. Por, sipas tij, ka pasur moszbatim të pagës minimale edhe kur vlen si detyrim ligjor.
Azemi ka theksuar se problematikat shfaqen pikërisht te kompanitë që operojnë me kontrata nga institucionet shtetërore dhe komunale. Ai ka argumentuar se nuk është zbatuar as paga minimale 425 euro për kategori të caktuara kompanish, ndërkohë që pret të shihet nëse rritja në 500 euro bruto do të ndiqet në praktikë. “Paga në sektorin privat, aty ku ka direkt pronarë të kompanive, nëse nuk ka dikë në mes, zbatohet. Por nuk po zbatohet as paga minimale që është 425 euro, vetëm tek ato kompani që kanë marrëdhënie kontraktuale me institucione shtetërore dhe komunale. Kemi shumë kompani të cilat nuk e kanë zbatuar pagën minimale”, ka deklaruar Azemi.
Mbikëqyrje për zbatimin e pagës minimale 500 euro
Edhe Inspektorati Qendror i Punës ka pranuar se ekzistojnë sektorë me rrezik më të lartë për të mos respektuar vendimin për pagën minimale. Sipas njoftimit të dhënë në përgjigje, sektorët që konsiderohen problematikë janë ai i pastrimit dhe ai i sigurisë fizike. Inspektorati ka sqaruar se, në rast se konstatohet mosrespektim i vendimit të pagës minimale, do të iniciohet procedurë kundërvajtëse sipas procedurës inspektuese.
Në të njëjtën përgjigje thuhet se inspektimet janë realizuar pikërisht duke u bazuar në “risk”, pra në vlerësime të brendshme për sektorët ku ka më shumë gjasë të ketë shkelje. Kjo do të thotë që kontrolli nuk është i njëjtë në të gjitha fushat, por përqendrohet te ato që kanë treguar më shumë sfida në zbatimin e rregullave të reja për pagat. Qasja e inspektoratit lidhet me parimin e reagimit kur vihet re se bizneset nuk po respektojnë vendimin, në mënyrë që të ketë kontroll real edhe pas rritjes së re që nis më 1 korrik.
Ndërkohë, rritja e pagës minimale ka sjellë edhe reagime të ndryshme nga qytetarët. Disa prej tyre e kanë vlerësuar si hap të rëndësishëm, por të tjerë kanë ngritur shqetësime lidhur me nivelin e mjaftueshmërisë së 500 eurove në jetën e përditshme. Qytetari Sali Brahimi ka thënë se shuma nuk është e mjaftueshme për një punëtor dhe se 500 euro nuk mbulon shpenzimet dhe një jetë normale, duke shtuar se punëtorët e kalojnë gjithë ditën në ndërtesë.
Edhe Atdhe Geci e ka konsideruar rritjen të pamjaftueshme. Ai ka argumentuar se, për shkak të rritjes së çmimeve, pagat aktuale janë të ulëta dhe se, sipas tij, një nivel më i përshtatshëm do të ishte rreth 700 euro. Reagimet e qytetarëve tregojnë se debati mbi pagën minimale nuk lidhet vetëm me vendimin në letër, por edhe me koston e jetesës dhe mënyrën se si punonjësit e ndjejnë ekonomikisht rritjen.
Në këtë kuadër, vëmendja për zbatimin e vendimit pritet të vazhdojë edhe gjatë periudhës pas 1 korrikut, sidomos në sektorët e identifikuar si më me rrezik. Faza e dytë e zbatimit shënon rritje nga 425 euro në 500 euro bruto, ndërsa institucionet kanë paralajmëruar masa mbikëqyrëse për respektim të detyrimeve ligjore. Për të parë nëse ndryshimi do të reflektohet realisht te të gjithë punonjësit, inspektimet dhe procedurat e mundshme do të jenë vendimtare në praktikë.
Botuar fillimisht në Koha.net