Analisti politik në Maqedoninë e Veriut, Xhelal Neziri, ka ngritur shqetësimin se ekziston një tendencë nga ana e partisë maqedonase VMRO-DPMNE për të degraduar statusin e shqiptarëve dhe për të prekur disa të drejta që, sipas tij, shqiptarët i kanë fituar në dekadat e kaluara. Në vlerësimin e tij, kjo qasje nuk është e lidhur me një vendim të vetëm apo një problem të izoluar, por shfaqet si diçka e përditshme që i shoqëron çështjet e identitetit dhe të trajtimit të shqiptarëve në jetën publike.
Neziri thekson se efekti i kësaj tendence është krijimi i frustrimit te shqiptarët. Ai thotë se reagimi që shfaqet nuk lidhet vetëm me ndonjë rrugë a shesh konkret, por më gjerë, sepse sipas tij njerëzit përballen vazhdimisht me veprime e vendime që u cenojnë të drejtat. Argumenti kryesor që ai sjell ka të bëjë me zbatimin praktik të procedurave dhe me mënyrën si institucionet i trajtojnë elementet e identitetit për komunitetin shqiptar.
Vendimi për emrat e rrugëve i ka mbetur në dokumente
Një pjesë qendrore e shqetësimit, sipas Nezirit, lidhet me vendimin e komunës së Tetovës të vitit 2007, për ndryshimin e emrave të rrugëve dhe të shesheve. Ai thotë se ky vendim, ndonëse është marrë, nuk është zbatuar në dokumentet zyrtare. Sipas tij, kjo mospërputhje mes vendimit dhe realitetit administrativ i ka krijuar çështje të vazhdueshme komunitetit, sepse emërtimet që mbështeten te vendimet përkatëse nuk kanë gjetur zbatim të plotë.
Neziri shton se edhe pushteti qendror nuk mund t’u tregojë institucioneve si t’i quajnë rrugët dhe sheshet në mënyrën që do të ndryshonte praktikën ekzistuese, sepse, sipas tij, ato do të vazhdojnë të quhen ashtu siç i kanë emërtuar më parë. Në këtë kontekst, ai e përshkruan vendimin që lidhet me përdorimin e emrave të vjetër si një çështje që nuk do të sjellë ndryshim. Me fjalë të tjera, problemi nuk është vetëm emri në letër, por mënyra se si ai emër reflektohet në praktikë dhe në komunikim zyrtar me qytetarët.
Ai ngrit një dallim të qartë mes asaj që ka qenë vendim komunal dhe asaj që, sipas tij, është bërë në praktikë më pas. “Nuk kanë qenë asnjëherë të fuqizuar ata emra, ka qenë vendim komunal që nuk ka gjetur asnjëherë zbatim. Këtu është dallimi dhe këtu njerëzit kanë edhe reagime të pritshme”, ka thënë Neziri. Këtë e lidh me mënyrën se si qytetarët janë informuar dhe se si u kanë ardhur dokumente të caktuara gjatë periudhave të ndryshme.
Neziri vijon me shembull konkret të komunikimit zyrtar: deri dje, sipas tij, te njerëzit kanë mbërritur letrat me emërtesa si “Dervish Cara” ose “Sheshi Iliria”, ndërsa tani, ose pas një muaji, do t’u vijnë me emërtesën “Marshall Tito”. Në interpretimin e tij, kjo tregon luhatje në mënyrën e përdorimit të emrave dhe e bën reagimin publik më të kuptueshëm për qytetarët. Ai e sheh këtë si një pasojë të një procesi që, në vend që të ecë me logjikën e vendimeve që janë marrë, vazhdon të prodhojë konfuzion dhe ndryshime në dokumente.
Në përfundim, Neziri e lidh gjithë skemën e problematikës me një tendencë më të gjerë politike: degradimin e statusit të shqiptarëve në Maqedoninë e Veriut dhe cenimin e të drejtave që ai i konsideron të fituara. Për të, ajo që ndodh me emërtimet e rrugëve dhe të shesheve është vetëm një pjesë e narrativës më të gjerë, sepse reflekton raportin e institucioneve ndaj komunitetit shqiptar dhe mënyrën si respektohen vendimet e mëparshme në dokumente e në praktikë.
Botuar fillimisht në Koha.net
