Pas 27 vjetësh, Kosova ka arritur të mbyllë një punë të gjatë verifikimi: dokumentimin dhe konsolidimin e emrave të personave të vrarë, të masakruar e të zhdukur gjatë luftës. Në një periudhë ku prioritetet shpesh janë çuar në drejtime të tjera, tani është bërë i mundur përfundimi i një liste të konsoliduar, me shifra të renditura për të gjitha kategoritë e viktimave.
Data kur u prezantuan rezultatet ka qenë shënuese: në 1 gusht 2026, u mbajt konferencë ku u shpalosën shifrat dhe u theksua se lista e formuar, edhe pse ende quhet preliminare, tashmë mban numra të mbledhur e të riorganizuar në mënyrë të qëndrueshme. Kjo do të thotë se, pas gati një çerek shekulli, nuk do të nevojitet të kalohet sërish nëpër qasje të vazhdueshme tek lista të ndryshme të mbajtura më herët, për të treguar sa njerëz kanë pësuar gjatë luftës në Kosovë.
Shifrat e prezantuara flasin për 11.407 persona të vrarë. Përveç kësaj, në listë figurojnë edhe 242 të vdekur si pasojë e luftës. Një tjetër kategori e rëndësishme janë personat e zhdukur me dhunë: 1.578 emra. Kur këto shifra bashkohen, del një total prej 13.277 emrash të përfshirë në listë.
Strukturimi i të dhënave vazhdon edhe për periudhën kohore. Nga totali i 13.277 emrave, 12.230 vdiqën apo u zhdukën deri në qershor 1999. Ndërsa 997 emra i përkasin periudhës pas kësaj date. Në mënyrë të veçantë, është bërë e ditur se nga ky numër gjithsej 1.241 ishin fëmijë, një nënndarje që e bën edhe më të prekshme peshën njerëzore të këtyre shifrave.
Pas 27 vjetësh, u konsoliduan emrat e viktimave të luftës
Në ditën e konferencës, u theksua se ky moment solli ndjesi të forta, pikërisht sepse vërtetimi i saktë i numrit të njerëzve që humbën jetën në luftë nuk kishte arritur të bëhej më herët, pavarësisht viteve të shumta që shoqëria ka pritur për një listë përfundimtare. U përmend gjithashtu se gjatë kohës së zgjatjes së procesit, janë zhvilluar ndërhyrje e qasje të ndryshme institucionale, herë me mbështetje e herë me neglizhencë, duke lënë punën për verifikimin të vonuar.
Kolonat e ndërlidhura të kësaj historie lidhen edhe me mënyrën se si është trajtuar çështja publikisht. Për vite të tëra, u tha se çështja e emrave dhe saktësimit të viktimave ishte zhvendosur mes hapave e ndërprerjeve, dhe në mungesë të një procesi të përmbyllur, njerëzit kanë vazhduar të drejtohen në lista të ndryshme. Pas konkretizimit të këtij rezultati, synohet që të mos përsëritet nevoja për të shkuar tek burime të veçanta vetëm për të dhënë një pamje të përgjithshme të humbjeve.
Ndërkohë, është nënvizuar edhe një realitet shoqëror: ndërsa tema e viktimave trajtohet shpesh me vëmendje të përkohshme në ditë të caktuara, fokusimi i qëndrueshëm tek dokumentimi i saktë dhe prioritizimi i verifikimit ka munguar. Në këtë kontekst, u përmend se për vite të tëra është luajtur me mekanizma institucionalë që duhej ta kishin si detyrë të vetme gjetjen e fakteve dhe përcaktimin përfundimtar të numrit të viktimave.
Procesi tani ka një rezultat me shifra të qarta: 11.407 të vrarë, 242 të vdekur si pasojë e luftës, 1.578 të zhdukur me dhunë, gjithsej 13.277 emra, prej të cilëve 1.241 ishin fëmijë. Po ashtu, ndarja sipas periudhës tregon se 12.230 emra lidhen me periudhën deri në qershor 1999, ndërsa 997 emra i përkasin kohës pas kësaj periudhe. Edhe pse lista ende quhet preliminare, fakti që ajo tashmë është konsoliduar i jep procesit një hap të rëndësishëm përmbyllës dhe e vendos çështjen e dokumentimit në një bazë më të qëndrueshme.
Botuar fillimisht në Koha.net