Prof. Dr. Dr. Basil Schader (1951–2026) është ndarë nga jeta. Lajmi është bërë i ditur me keqardhje të thellë, duke u cilësuar si një humbje e madhe jo vetëm për botën akademike shqiptare e zvicerane, por edhe për të gjithë ata që patën fatin ta njihnin nga afër.
Schader u përshkrua si një ndër personalitetet më të shquara evropiane që kontribuoi në studimin, ruajtjen dhe zhvillimin e gjuhës shqipe. Në veçanti, ai lidhet fort me fushën e arsimit plotësues në diasporë, ku ndikimi i tij u konsiderua i qëndrueshëm dhe i prekshëm te mësuesit, programet dhe përpjekjet për të mbajtur gjallë shqipen te brezat që jetojnë jashtë trojeve amtare.
Ikja e tij, e cila erdhi papritur pas një sëmundjeje të rëndë në spitalin e Cyrihut, u trajtua si një goditje e rëndë. Për shumë persona, figura e Basil Schader-it mbeti e lidhur me përkushtimin e tij, urtësinë dhe dashamirësinë e pashoqe ndaj gjuhës, kulturës dhe arsimit shqiptar, elemente këto që e bënë atë një mik të vërtetë të shqiptarëve.
Lamtumira për Basil Schader: puna e tij ruajti shqipen në diasporë
Mesazh i tij shkencor dhe njerëzor për shqiptarët që jetojnë jashtë trojeve amtare ishte i qartë dhe i vazhdueshëm: gjuha shqipe duhet folur në familje, në jetën e përditshme dhe t’u trashëgohet fëmijëve si vlera më e çmuar identitare. Ai ishte i bindur se vetëm përmes përdorimit aktiv dhe shkrimit të saj, shqipja mund të mbijetojë e të zhvillohet në kushtet e migrimit dhe të shumëgjuhësisë.
Kontributi i Basil Schader-it në fushën e arsimit plotësues në diasporë u cilësua shumëdimensional. Në vitin 1996, në bashkëpunim me mësuesin Femzi Braha, ai botoi librin “Shqip”. Po ashtu, së bashku me Fadil Rexhepi hartoi librin shkollor “Ura e Fjalëve” dhe përgatiti fjalorin shkollor gjermanisht-shqip, duke synuar të ofrojë materiale që shërbejnë si mbështetje reale për mësimin e shqipes.
Një nga veprat më të rëndësishme të tij shkencore lidhet me studimin “Shqyrtime gjuhësore rreth kontaktit mes shqipes dhe gjermanishtes në Zvicër”. Ky studim i solli atij doktoraturën e dytë në Universitetin e Tiranës, i cili u publikua në vitin 2005. Përmes këtij punimi, ai u konsiderua se dha një kontribut të rëndësishëm në sociolinguistikë dhe në të kuptuarit e dygjuhësisë shqiptare në diasporë.
Përveç botimeve dhe përkthimeve nga shqipja në gjermanisht dhe anasjelltas, profesor Schader u përfshi gjerësisht në ngritjen profesionale të mësimdhënësve shqiptarë. Ai bashkëudhëhoqi seminare, konferenca dhe projekte të rëndësishme arsimore për mësuesit e shkollave shqipe në diasporë, si në Kosovë ashtu edhe në hapësira të tjera, me qëllim avancimin e metodologjisë së mësimdhënies dhe didaktikës bashkëkohore.
Veçanërisht i rëndësishëm u konsiderua bashkëpunimi mes Shkollës së Lartë Pedagogjike të Cyrihut, ku ai vepronte si docent, dhe Ministrisë së Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë së Kosovës për hartimin dhe botimin e teksteve të mësimit plotësues në diasporë. Në kuadër të këtyre angazhimeve, profesor Schader udhëhoqi projekte ndërkombëtare për didaktikën e mësimdhënies, duke ndikuar drejtpërdrejt në profesionalizimin e mësuesve të gjuhës shqipe jashtë atdheut.
Për punën dhe kontributin e tij në shërbim të arsimit dhe kulturës shqiptare, Lidhja e Arsimtarëve dhe Prindërve Shqiptarë në Zvicër e shpalli anëtar nderi në mars të vitit 2003. Më pas, në vitin 2017, për kontributin e tij shumëdimensional në favor të mërgatës shqiptare dhe të shqiptarëve në përgjithësi, ai u nderua me “Çmimin e Nderit” nga Qeveria e Republikës së Kosovës.
Figura e Prof. Dr. Dr. Basil Schader-it mbetet e paharruar në kujtesën e mësuesve, studiuesve dhe të gjithë shqiptarëve që panë tek ai një mik të sinqertë dhe një mbrojtës të palodhur të gjuhës shqipe. Ai u përshkrua si një urë lidhëse mes kulturave dhe si një zë i fortë në mbështetje të arsimit shqip në diasporë, ndërsa lamtumira për të u konsiderua e rëndë, por vepra dhe mesazhi i tij u pa si diçka që do të jetojë përtej ditës së ndarjes.
Botuar fillimisht në Bota Sot