Arkeologët kanë zbuluar një nekropol të vjetër rreth 2 mijë e 500 vjet nën fabrikën historike të makaronave “Garofalo” në Gragnano, pranë Napolit. Gërmimet, të kryera para një zgjerimi industrial në Italinë jugore, kanë nxjerrë në dritë varre të ruajtura mirë dhe një pjesë të rëndësishme të historisë së periudhës pararomake në Kampania.
Lajmi u raportua fillimisht gjatë një konference për medie nga Institucioni i Arkeologjisë, Arteve të Bukura dhe Peizazhit për Zonën Metropolitane të Napolit (Soprintendenza ABAP Napoli), që mbikëqyri punimet arkeologjike. Në terren, studiuesit kanë identifikuar një numër të konsiderueshëm varresh: gjithsej 85, të vendosura në një zonë që sot ndodhet nën objektin prodhues të makaronave.
Sipas të dhënave të deritanishme, varrezat i përkasin periudhës arkaike, pra kohës midis shekujve VIII dhe VI para erës sonë. Ky ishte një moment kur rajoni përreth i Kampanias përshkruhet si një hapësirë me ndikime nga disa kultura njëkohësisht: tradita vendase, kulturat greke dhe ato etruske. Për këtë arsye, zbulimi shihet jo vetëm si një depo varrimi, por edhe si një dëshmi materiale e lidhjeve mes popullsive të ndryshme në Mesdhe.
Me 85 varre të dokumentuara, studiuesit vlerësojnë se vendi mund të ketë shërbyer, të paktën pjesërisht, si një hapësirë varrimi për elitën e pasur të shekullit VI para erës sonë. Gjurmët e gjetjeve, mënyra e vendosjes së disa individëve dhe cilësia e objekteve që shoqëronin varrimet e mbajnë të hapur këtë interpretim.
Varrezat 2500-vjeçare nën “Garofalo” zbulojnë rrjete tregtare të Mesdheut
Objektet e gjetura në varre janë të larmishme dhe reflektojnë një jetë shoqërore ku ndikimet tregtare dhe kulturore kishin rol. Në listën e të dhënave të publikuara bëjnë pjesë enë qeramike të zbukuruara, si dhe stoli dhe armë. Përveç këtyre elementeve tipike për periudhën, janë gjetur edhe mallra të importuara, që forcojnë idenë se banorët e Kampanias ishin të lidhur me rrjete më të gjera shkëmbimi.
Një pjesë e objekteve lidhet me Egjiptin. Konkretisht, raportohen mallra të importuara egjiptiane që vijnë nga Naukratis, një vendbanim tregtar grek në deltën e Nilit. Në të njëjtën kohë, janë gjetur edhe artefakte prej argjendi dhe bronzi me origjinë etruske. Kombinimi i materialeve dhe origjinave të ndryshme sugjeron se në Kampania qarkullonin jo vetëm produkte, por edhe stile, teknika dhe përvoja që vinin nga qendra të ndryshme të asaj kohe.
Një tjetër detaj që bie në sy është mënyra e varrosjes së disa individëve. Disa persona janë varrosur në brendësi të shtresës vullkanike, një element që e bën kontekstin arkeologjik edhe më të veçantë. Kjo tregon se terreni dhe kushtet gjeologjike e kanë ndikuar mënyrën si u organizuan varrimet, ndërsa ruajtja e mirë e të dhënave i ka dhënë studiuesve mundësinë të rikonstruktojnë më qartë periudhën.
Ky zbulim, përtej vlerës historike të vetë varrezave, pritet të ndihmojë edhe në kuptimin e zakoneve të varrimit dhe të aspekteve të jetës së përditshme në Campanian pararomake. Po ashtu, ai hedh dritë mbi rrjetet e shkëmbimit që lidhnin Kampanian me Greqinë, Egjiptin, Etrurinë dhe me pjesë të Mesdheut lindor. Studimet dhe analizat pasuese pritet të plotësojnë më tej figurën e komunitetit që u shtri mbi këtë zonë mijëra vjet më parë.
Botuar fillimisht në Koha.net
