Analisti politik boshnjak Jasmin Mujanoviq ka reaguar ndaj deklaratave të fundit të presidentit rus, Vladimir Putin, i cili ka paralajmëruar për një rikthim të narrativave që Mujanoviq i lidh drejtpërdrejt me periudhën e Slobodan Millosheviqit dhe me idenë e të ashtuquajturës “Serbi e Madhe”. Në vlerësimin e tij, mesazhet e Putinit nuk janë vetëm retorikë, por një sinjal që sjell në vëmendje mënyrën si është argumentuar më parë pretendimi për një Serbi më të madhe.
Mujanoviq ka thënë se zhvillimet “duhet të ndezin alarme të mëdha në të gjithë Evropën”. Ai e ka shpjeguar këtë duke theksuar se Putin po i bën “jehonë” në mënyrë eksplicite narrativës së epokës së Millosheviqit për “Serbinë e Madhe”. Sipas tij, kjo qasje shfaqet si një lloj “Anschluss-i” me karakteristika serbe, duke e vendosur retorikën e presidentit rus në linjën e argumentimeve që u përdorën gjatë konflikteve në ish-Jugosllavi.
Analisti e vendos reagimin e tij në një kontekst më të gjerë kohor. Ai vë në dukje se deklaratat e presidentit rus vijnë vetëm disa ditë pas takimit të tij të dhjetë me liderin e serbëve të Bosnjës, Milorad Dodik, që nga viti 2022. Për Mujanoviq, kjo përputhje në kohë është veçanërisht shqetësuese, sepse lidhet me tensione të vazhdueshme politike në Bosnje dhe Hercegovinë dhe me përpjekjet e Dodikut për shkëputjen e Republikës Srpska.
Retorika e Putinit për “Serbinë e Madhe” rindez frikën e Anschluss-it
Në analizat e tij të mëhershme, Mujanoviq ka argumentuar se ideja e të ashtuquajturës “Bota Serbe” përfaqëson një rikthim të konceptit të “Serbisë së Madhe” i formuluar gjatë viteve të 1990. Ai ka lidhur këtë koncept me përpjekjet për bashkimin politik të territoreve me shumicë serbe në vendet e tjera të Ballkanit, duke e paraqitur si një vazhdimësi të logjikës që u shfaq në periudha të mëparshme historike.
Me deklaratën e fundit, Mujanoviq thotë se vendoset Rusinë, Serbinë dhe zhvillimet në Republikën Srpska në të njëjtin kontekst gjeopolitik. Në këtë kuadër, ai ngre pikëpyetjen se çfarë pasojash mund të sjellë një retorikë e tillë për kufijtë dhe për rendin politik në Ballkan. Sipas tij, mënyra si lidhen këto elemente tregon se mesazhet nuk qëndrojnë vetëm në nivel fjalësh, por mund të ndikojnë në mënyrën se si përshkruhen proceset politike dhe çështjet e sovranitetit territorial.
Reagimi i Mujanoviq vjen pas një diskutimi publik, ku ai ka vlerësuar se mesazhet e Putinit përbëjnë një jehonë të narrativave të Millosheviqit. Në postimin e tij, të publikuar më 1 tetor 2026, ai e ka cilësuar retorikën si një sinjal që duhet të marrë vëmendje në shkallë të gjerë, pikërisht për shkak se lidhja me “Serbinë e Madhe” nënkupton një model argumentimi që lidhet me çështje të ndjeshme territoriale në rajon.
Ndërsa tensionet politike në Bosnje dhe Hercegovinë vazhdojnë, përqendrimi te Republikën Srpska dhe përpjekjet e Dodikut për shkëputje mbeten pjesë e analizës së Mujanoviq. Ai sugjeron se fakti që Putin ka mbajtur dhjetë takime me Dodikun që nga viti 2022, e vendos deklarimin e fundit në një trajektore që duhet monitoruar. Për këtë arsye, ai e sheh retorikën aktuale si të lidhur me narrativat që, sipas tij, kanë prodhuar pasoja të thella gjatë viteve të luftërave në ish-Jugosllavi.
Botuar fillimisht në Telegrafi
