Një mozaik i madh i shekullit IV është zbuluar në qendër të një bazilike në qytetin antik Pompeiopolis, afër Detit të Zi, në veri të Turqisë. Gjetja vjen nga punimet arkeologjike që kanë nisur vetëm në vitin 2025, duke i dhënë një shtysë të re studimit të rrënojave që shtrihen nën kodrën Zımbıllı Tepe, pranë qytetit të sotëm Taşköprü, në provincën Kastamonu.
Pompeiopolisi shquhet edhe për historinë e vet kishtare. Studiuesit theksojnë se qyteti ishte bërë seli peshkopale më së voni gjatë shekullit V, një zonë ku ushtronte detyrën një peshkop i krishterë. Mozaiku i madh i zbuluar duket se lidhet pikërisht me periudhën e këtij transformimi, kur hapësirat publike të qytetit po përshtateshin për funksione të reja të krishtera.
Mozaiku i gjetur mbulon deri tani një sipërfaqe prej 105 metrash katrorë. Sipas të dhënave të publikuara nga ekipi hulumtues, shifra lidhet me pjesën që është nxjerrë deri tani në dritë dhe studiuesit ngrenë një rezervë të qartë: këto 105 metra katrorë ndoshta nuk përfaqësojnë sipërfaqen përfundimtare të mozaikut. Arsyet lidhen me faktin se një pjesë e dyshemesë ndodhet ende nën tokën e paeksploruar, çka e lë të hapur mundësinë që mozaiku të jetë më i madh sesa matjet aktuale.
Motivet e mozaikut janë të zbukuruara me elemente gjeometrike. Zbulimi u bë në një bazilikë, kërkimet e së cilës kanë nisur vetëm në vitin 2025, duke e bërë këtë ngjarje njëkohësisht të re dhe domethënëse për historinë e vendit. Përpara se të vazhdojnë gërmimet, vëmendje e veçantë po i kushtohet dokumentimit dhe konservimit të pjesës së mozaikut që tashmë është zbuluar. Kjo qasje synon të ruajë sa më mirë detajet e dekorimit dhe gjendjen fizike të materialeve.
Mozaiku 105 m² lidhet me transformimin e Pompeiopolit drejt krishterimit
Një aspekt tjetër i rëndësishëm i gjetjes është historia e ndërtesës ku mozaiku është shfaqur. Sipas kërkimeve arkeologjike të deritanishme, faza e parë e ndërtimit të bazilikës daton rreth viteve 150–160. Ky ishte një periudhë kur Pompeiopolisi po kalonte një zhvillim të fortë, duke e bërë vendndodhjen e ndërtesës një pikë qendrore për jetën në qytet.
Shumë shekuj më vonë, struktura mori një funksion të ri. Gjatë antikitetit të vonë, ndërtesa u transformua dhe u përfshi në infrastrukturën e krishterë të qytetit. Është pikërisht gjatë këtij kalimi që mozaiku i madh duket se merr kuptim më të plotë. Kur Pompeiopolisi u bë seli peshkopale më së voni gjatë shekullit V, bazilika dhe hapësirat përreth saj u integruan në jetën kishtare, duke krijuar një mjedis ku artet dekorative si mozaiku kishin një rol të veçantë.
Punimet e këtij viti kanë sjellë edhe një gjetje tjetër të pazakontë: një kokë mermeri të Erosit, perëndisë greke të dashurisë, e cila daton në gjysmën e dytë të shekullit II. Skulptura u gjet në pastoforium, një dhomë anësore pranë hapësirës së altarit të kishës së hershme të krishterë. Ky fakt sugjeron se objekti ishte krijuar më shumë se një shekull përpara transformimit të ndërtesës në një kontekst të krishterë, duke dëshmuar se në vend janë ruajtur dhe përdorur elementë nga periudha të ndryshme historike.
Botuar fillimisht në Koha.net