“Fryma e Modiglianit në artin shqiptar”, edhe kur tingëllon si një formulë që mund të duket disi e madhe, përbën pikënisje për një kërkim të qartë: çfarë shenjash lë një artist i madh tek artistët shqiptarë. Në këtë drejtim, katër riprodhime litografike të veprave të Amedeo Modiglianit janë vendosur përballë veprave të krijuesve shqiptarë nga Kosova dhe Shqipëria, duke krijuar një dialog mes shkollave artistike dhe periudhave të ndryshme.
Ekspozita sjell në total katër litografi të certifikuara të Modiglianit, të cilat qëndrojnë përballë me 30 veprat e tjera të artistëve shqiptarë. Organizimi është ndërtuar që vizitori të mund të shohë jo vetëm dallimet, por edhe ngjashmëritë që shfaqen në mënyrën e kompozimit, në trajtimin e figurave dhe në mënyrën si shpaloset forma brenda gjuhës vizuale të secilit autor. Riprodhimet e Modiglianit paraqiten si imazhe goxha reale, duke ruajtur karakteristikat tipike të punës së tij në grafikë.
Edhe pse bëhet fjalë për litografi, veprat përçojnë edhe një dimension tjetër: reliefin e ngjyrave, si një element i veçantë që lidhet me stilin e piktorëve e skulptorëve më të njohur italianë. Në këtë mënyrë, ekspozita nuk e kufizon praninë e Modiglianit vetëm në imazhin e përgjithshëm, por e afron atë me detajin e brendshëm të punës së tij, duke u dhënë vizitorëve mundësi të shohin ngarkesën vizuale dhe mënyrën e modelimit.
Modigliani, i cili nuk jetoi më gjatë se 34 vjet, në fund të shekullit të 19 dhe në fillim të 20-shit, i la botës së artit një stil të njohur për individualitetin e tij. Ai qe mik me kubistët e mëdhenj, përfshirë edhe Picasson, por nuk u ndikua nga ky stil. Veprimtaria e tij është e njohur kryesisht për portretet dhe figurat femërore, ku gjatësia e fytyrës dhe sidomos qafa marrin vëmendje të veçantë, duke e bërë stilin e tij të identifikueshëm menjëherë.
Katër litografi Modigliani hapin dialog me artin shqiptar
Ekspozita “Fryma e Modiglianit në artin shqiptar” është hapur të martën mbrëma në galerinë “Qahili”, në periferi të kryeqytetit. Për vetë kuriozitetin e vizitorëve, materiali i prezantuar organizohet rreth figurave dhe tematikave që lidhen me gjininë dhe trupin në art. Janë përmendur dy vepra ku paraqiten figura femërore nudo, të cilat janë pjesë e ekspozitës dhe theksojnë se si Modigliani trajton format dhe linjat, edhe kur kalon në gjuhën e grafikës.
Ndërkohë, ekspozita nuk qëndron vetëm te figurat femërore. Aty paraqitet edhe një portret gruaje, si dhe një kompozim ku një burrë zë vend në kolltuk duke lexuar. Këto elemente plotësojnë kuptimin e përgjithshëm të dialogut artistik: vizitori sheh se si artistët shqiptarë nga Kosova e Shqipëria interpretojnë figura njerëzore, pozicione dhe marrëdhënie me hapësirën, ndërkohë që përballë tyre qëndron një gjuhë figurative e njohur ndërkombëtarisht.
Përveç lidhjes me stilin dhe figurat, ekspozita synon të krijojë një hapësirë ku krahasimi bëhet i prekshëm. Katër riprodhimet litografike të Modiglianit shërbejnë si pikë referimi, ndërsa veprat e artistëve shqiptarë — gjithsej 30 — shpalosin qasje të ndryshme krijuese. Rezultati është një shfaqje vizuale ku “shenjën” e një artisti të madh e ndjek dialogu, duke e vendosur në kontekst të ri artin shqiptar të Kosovës dhe të Shqipërisë.
Botuar fillimisht në Koha.net
