Debati për ndikimin e miliarderëve në politikën amerikane ka kaluar prej kohësh kufijtë e sallave legjislative. Berni Sanders e kritikoi klasën e miliarderëve për vite të tëra, duke e lidhur gjithmonë këtë çështje me mënyrën si financohen fushatat dhe si vendosen prioritetet në agjendën politike. Në dhjetor të vitit 2010, ai mbajti një fjalim në Senat që zgjati më shumë se tetë orë e gjysmë, si protestë ndaj një marrëveshjeje dypartiake për zgjatjen e uljeve të taksave për të pasurit.
Kur Sanders u hodh në garë për president në vitin 2016, kjo temë u shndërrua në bosht të pothuajse çdo fjalimi të tij. Pavarësisht kësaj, pak njerëz në Uashington i jepnin rëndësi asaj që ai ngrinte. Sondazhet e asaj periudhe tregonin se klasa e miliarderëve nuk shihej si problem i madh nga votuesit, por edhe nga demokratët. Gallup, prej kohësh, u kërkonte amerikanëve të përmendin sfidën më të rëndësishme për vendin, ndërsa hendeku mes të pasurve dhe të varfërve dilte nga rreth 2% të të anketuarve.
Edhe pas më shumë se një dekade, kjo shifër nuk ndryshoi ndjeshëm. Për shembull, deri në vitin 2019, demokratët e rendisnin këtë çështje në vendin e nëntë, të barabartë me problem të tjera. Në atë kohë, miliarderët shiheshin shpesh si heronj të kulturës pop. Optimizmi i viteve të Facebook-ut ishte në kulm dhe ikonat e Silicon Valley-t, si Mark Zuckerberg, Elon Musk, Jack Dorsey dhe të tjerë, adhuroheshin nga publiku. Ata shfaqeshin rregullisht në emisione televizive dhe në kopertinat e revistave: Revista Time e shpalli Zuckerberg-un Personin e Vitit në 2010-ën, ndërsa Musk e mori të njëjtin titull në vitin 2021, atëherë kur ishte edhe nikoqir i emisionit Saturday Night Live.
Por klima ndryshoi. Kohët kur manjatët e teknologjisë trajtoheshin si heronj u zbehën, ndërsa amerikanët humbën simpatinë për miliarderët. Në këtë cikël zgjedhor, votuesit u dhanë sinjalin se politikanët duhet t’i kushtojnë vëmendje kësaj çështjeje. Rreth 72% e amerikanëve thanë se ka shumë para në politikë, sipas një sondazhi të Politico-s. Kur u pyetën nëse miliarderët kanë ndikim të tepruar, 61% u përgjigjën “po”. Këto përgjigje përfshinin 75% të votuesve të Kamala Harrisit në 2024 dhe 55% të votuesve të Donald Trumpit. Në një sondazh të vitit 2025 të Harris Poll, me titull “Amerikanët dhe miliarderët”, 53% e amerikanëve thanë se miliarderët përbëjnë kërcënim për demokracinë, shtatë pikë përqindjeje më shumë se një vit më parë.
Paratë rekord po e çojnë betejën për pushtet në nivel të ri
Ndërkohë, shumat që po shkojnë në fushata këtë herë janë të paprecedenta. Shpenzimet për reklama pritet të arrijnë një rekord prej 11.6 miliardë dollarësh, më shumë se 11.2 miliardë dollarët e shpenzuar në zgjedhjet presidenciale të vitit 2024. Elon Musk, i cilësuar si njeriu më i pasur në botë, ka investuar 446 milionë dollarë nga pasuria e tij në zgjedhjet e mesmandatit. Pjesa më e madhe e këtyre shpenzimeve, sipas të dhënave, është drejtuar për të mbështetur fushatën e Ken Paxtonit, prokurorit të përgjithshëm të Teksasit, për Senat.
Donatorët e mëdhenj nuk janë vetëm tek njëra anë. George Soros ka dhuruar rreth 102 milionë dollarë në këtë cikël zgjedhor, ndërsa Michael Bloomberg ka shtuar rreth 80 milionë dollarë në shtator dhe tetor. Paratë e Reid Hoffman-it kanë shkuar drejt super-PAC-eve që mbështesin kandidatë kundër ndikimit të miliarderëve, në Teksas dhe Kentaki. Përballë kësaj, fushata e Kamala Harrisit ka shpenzuar rreth 1.5 miliardë dollarë gjatë 15 javëve të saj në vitin 2024, afërsisht 100 milionë dollarë në javë gjatë periudhës më intensive. Argumenti që Sanders e ngriti prej vitesh duket se ka fituar terren dhe tani ka edhe më shumë mbështetës.
Robert Reich, i cili ka shërbyer si sekretar i Punës gjatë presidencës së Bill Clintonit, ka shkruar se pasuria e miliarderëve “bëhet problem publik kur ndërhyn në politikë, duke e bërë më të vështirë që votuesit e zakonshëm të dëgjohen. Ajo e mbyt demokracinë”. Përfshirja e parave të mëdha në politikë u bë edhe më e dukshme pas vendimit të vitit 2010 në çështjen Citizens United. Pas kësaj, miliarda dollarë filluan të derdheshin në fushatat politike të të dyja partive. Sipas rregullave federale, një individ mund t’i dhurojë një kandidati vetëm 3,500 dollarë për çdo palë zgjedhje. Por pas vitit 2010, një super-PAC që mbështet të njëjtin kandidat mund të pranojë shuma të pakufizuara.
Këtë vit, pjesa më e madhe e këtyre parave po shkon për një betejë mbrojtëse. Republikanët kontrollojnë të dyja dhomat e Kongresit dhe po përpiqen t’i mbajnë ato. Sipas shifrave të përmendura, miratimi i Trumpit është afër niveleve më të ulëta historike. Përveç kësaj, edhe shtetet që dikur konsideroheshin të sigurta janë bërë më konkurruese. Në fund të gushtit, Cook Political Report e kaloi Ajovën dhe Teksasin nga “prirje republikane” në “garë të hapur”, duke i vendosur përkrah Alaskës, Mainit, Miçiganit dhe Ohajos. Sondazhet e fundit tregojnë se demokratët janë përpara në garat për Senat në Teksas, Ohajo dhe Kanzas, ku aktualisht dominojnë republikanët. Mike Madrid, strateg republikan me përvojë, ka thënë se opinioni publik vazhdon të anojë drejt demokratëve, ndërsa republikanët duket se kanë rimarrë disi terren, por ka pak optimizëm që ta ruajnë kontrollin kudo. Megjithatë, mbështetësit më të pasur të partisë kanë reaguar me shuma rekord, ku përmendet se nga 2.77 miliardë dollarët e dhuruar nga 50 donatorët dhe organizatat më të mëdha në këtë garë…
Botuar fillimisht në Telegrafi