Kryeministri i Maqedonisë së Veriut, Hristijan Mickoski, u paraqit të mërkurën si dëshmitari i parë në seancën mbikëqyrëse të Kuvendit për gjendjen në Alta Banka në Manastir. Në këtë seancë, e cila u mbajt në Komisionin parlamentar për Financim dhe Buxhet, ai solli një dokument qeveritar të vitit 2023, me të cilin tha se qeveria e atëhershme LSDM-BDI i kishte hapur rrugën bankës së pronarit serb Davor Macura.
Mickoski prezantoi një fragment nga procesverbali i mbledhjes së 194-të të Qeverisë, të mbajtur më 24 tetor 2023. Sipas tij, në atë mbledhje Avokatura e Shtetit u autorizua të hynte në marrëdhënie afariste me Alta Bankën dhe t’ia tjetërsonte Macurës aksionet shtetërore në bankën që ai po blinte. Gjatë prezantimit, kryeministri përmendi edhe emrat e anëtarëve të kabinetit të asaj kohe që, sipas tij, kanë qenë të pranishëm në mbledhje.
Mes emrave që Mickoski i renditi ishin zëvendëskryeministri i parë Artan Grubi, ministri i Financave Fatmir Besimi, ministri i Ekonomisë Kreshnik Bekteshi dhe ministri i Arsimit Jeton Shaqiri nga BDI. Ai përmendi gjithashtu kryeministrin Dimitar Kovaçevski dhe ministra të tjerë nga radhët e LSDM-së. Mickoski, nga ana tjetër, theksoi se banka aktualisht është likuide dhe se sistemi ka mekanizma për ta mbajtur të qëndrueshme.
Sipas kryeministrit, qeveria do të bëjë çmos që fillimisht të shpëtojë të punësuarit e bankës dhe më pas kreditorët. Ai shtoi se Alta Banka nuk do të falimentojë, duke e krahasuar situatën me Eurostandard Bankën, e cila, sipas argumentit të tij, ka falimentuar në kohën e qeverisë së LSDM-së. Mickoski u bëri thirrje partive politike të mos e pengojnë gjetjen e një zgjidhjeje dhe theksoi se qeveria është optimiste se zgjidhja tashmë është gjetur.
Seanca u shoqërua me akuza për “shtrembërim faktesh”
Gjatë diskutimit, deputeti i opozitës Borisllav Kërmov e pyeti nëse kryeministri do të mbajë përgjegjësi në rast se banka falimenton. Mickoski u përgjigj se seanca mbikëqyrëse duhet të bazohet në fakte, jo në thashetheme, duke mohuar pretendimet se qeveria u kishte rekomanduar institucioneve shtetërore të depozitonin mjete në Alta Bankë. Ndërkohë, pas seancës, kryetari i LSDM-së, Venko Filipçe, deklaroi në konferencë për media se Mickoski kishte thënë “një gënjeshtër brutale” para Kuvendit.
Filipçe argumentoi se, sipas tij, qeveria e LSDM-së nuk kishte dhënë pëlqim për shitjen e aksioneve që zotëronte Ministria e Financave. Ai tha se Macura kishte marrë leje nga Bosnjë e Hercegovina dhe, sipas kësaj linje, kishte arritur të bëhej pronar i mbi 90 për qind të aksioneve të Alta Bankës në Beograd. Po ashtu, Filipçe pretendoi se dokumenti i 24 tetorit 2023 nuk ishte vendim për marrëdhënie biznesi me bankën serbe, por një konkluzion që angazhonte Avokaturën e Shtetit për të mbrojtur interesat e vendit përpara institucioneve serbe.
Ai i kërkoi Prokurorisë Themelore Publike të hetojë përfshirjen e Mickoskit në ardhjen e bankës në Maqedoninë e Veriut. Sipas LSDM-së, rasti lidhet edhe me presidentin serb Aleksandar Vuçiq, ndërsa qeveria i hodhi poshtë këto akuza. Në të njëjtën seancë, bashkëkryetari i VLEN-it, Izet Mexhiti, e akuzoi BDI-në se gjatë kohës në pushtet i kishte hapur rrugë ligjore dhe institucionale ardhjes së bankës serbe në vend. Debatet erdhën edhe në një moment kur u sqaruan aspektet ligjore të mundësisë për shitje të aksioneve.
Zëvendësguvernatorja e Bankës Popullore, Ana Mitreska, sqaroi se Ligji për bankat e lejon bankën qendrore të shesë aksionet e Alta Bankës në Manastir. Kjo, sipas saj, mund të ndodhë nëse administratori i falimentimit të pronarit nga Serbia nuk e bën shitjen vetë. Banka mëmë në Beograd zotëron 95 për qind të bankës në Manastir. Kriza, sipas rrjedhës së ngjarjeve të përmendura në seancë, nisi kur Banka Popullore e Serbisë i revokoi licencën bankës mëmë më 30 tetor. Më 3 nëntor, Gjykata Tregtare në Beograd hapi procedurën e falimentimit.
Banka Popullore e Maqedonisë së Veriut e vendosi Alta Bankën në Manastir nën administrim të përkohshëm për tre muaj më 1 nëntor. Në këtë periudhë, klientët u përballën me kufizime në tërheqjen dhe transferimin e parave. Referuar informacioneve të Bankës Popullore, rreth 11.500 pensionistë i marrin pensionet përmes kësaj banke, nga të cilët rreth 3.500 nuk kanë kartela bankare. Që nga 5 nëntori, ata mund të tërheqin deri në 20.000 denarë në sportelin kryesor në Manastir, përpara të cilit janë krijuar radhë të gjata qytetarësh. Një nga zgjidhjet e mundshme që u përmend është gjetja e një investitori të ri që ta blejë bankën.
Në pjesën tjetër të punimeve, Komisioni amë në Kuvend kaloi leximin e dytë të Kodit Penal. Propozimi iu dërgua deputetëve për miratim, ndërsa ndryshimet e parapara në pjesën e konfiskimit të pasurisë mbi bazën e aktvendimeve gjyqësore përfshijnë edhe… Për debatin e mëtejshëm lidhur me ndikimin politik dhe financiar u përmend edhe qëndrimi i Izet Mexhitit, i cili akuzoi BDI-në se gjatë kohës në pushtet i kishte hapur rrugë depërtimit të ndikimit serb në Maqedoninë e Veriut përmes politikës, nëntokës dhe sektorit financiar.
Botuar fillimisht në Bota Sot
