Meta duket se po mbledh më shumë informacione për përdoruesit sesa shumë prej tyre e mendojnë. Edhe kur një person nuk është i regjistruar në Facebook apo Instagram, sistemet e kompanisë mund të marrin të dhëna gjatë vizitave në faqe të tjera në internet. Ndërkohë që reklamat e personalizuara janë bërë tashmë pjesë e përditshmërisë online, diskutimi i fundit lidhet me atë se sa larg shkojnë “mjetet” e Meta-s kur përdoren nga palë të treta.
Rasti i ngritur Në Gjermani përshkruhet si një praktikë që në realitet do të ishte e papranueshme: një “mikrofon virtual” që dëgjon aktivitetet e përdoruesit në internet. Daniela Holzinger, kryetare e Shoqatës për Mbrojtjen e Konsumatorit (VSV), e krahason situatën me hyrjen në një dyqan ku një punonjës vendos fshehurazi një mikrofon në trup, i cili pastaj regjistron bisedat dhe lëvizjet, qoftë edhe në vende private. Sipas saj, kjo është ajo që ndodh në internetin e vitit 2026, ku praktikisht çdo klikim dhe çdo kërkim apo blerje online mund të lexohet nga Meta, madje edhe kundër vullnetit të shprehur qartë.
Një pjesë kyçe e mekanizmit janë “Business Tools”, mjete që Meta i vë në dispozicion kompanive të tjera. Këto programe janë të padukshme për përdoruesit dhe u shërbejnë operatorëve të faqeve online dhe zhvilluesve të aplikacioneve. Premtimi për reklamuesit është se përmes tyre mund të optimizohen reklamat në Meta: ndërmarrjet shohin sa të suksesshme janë fushatat e tyre në Facebook ose Instagram dhe rregullojnë strategjitë. Megjithatë, sipas argumenteve në çështjet gjyqësore, këto mjete nuk kufizohen vetëm në shfaqjen e reklamës, por lidhen me mbledhjen e të dhënave gjatë navigimit në faqe të tjera.
Max Baumeister, drejtor i zyrës juridike të konsumatorëve BK Baumeister & Kollegen, thekson se këto sisteme janë projektuar në mënyrë të tillë që nuk mund të shmangen lehtë. Ai thotë se edhe personat që kanë studiuar informatikë dhe përpiqen maksimalisht, “thjesht nuk është e mundur” të ndërpritet praktikisht ky proces. Sipas kësaj linje arsyetimi, të prekurit nuk janë vetëm ata që përdorin Meta-n; edhe fshirja e llogarisë në Instagram ose Facebook nuk e zgjidh problemin, sepse të dhënat mund të mblidhen edhe pa u hyr nga platforma e vetë përdoruesit.
Gjykatat gjermane: të dhënat mblidhen edhe nga faqe të palëve të treta
Në vendim dhe vlerësime të ndryshme, përmendet se një pjesë e madhe e faqeve të internetit përdorin këto mjete. Gjykata e Landit në Berlin II ka konstatuar se ato përdoren në të paktën 30 deri në 40 për qind të faqeve të internetit në botë dhe në shumicën e 100 faqeve më të vizituara në Gjermani. Çdo klikim dhe çdo të dhënë e futur në faqe që nuk janë të Metës, përfundon te Meta: të dhënat ruhen, analizohen dhe shpërndahen, pa bërë të qartë për përdoruesin se ku shkojnë. Në listën e të dhënave që përmenden në dokumente bëjnë pjesë emrat, adresa emaili, numra telefoni, si dhe interesat si hobi, statusi familjar, bindje politike, probleme psikologjike dhe prirje seksuale.
Një tjetër element i ngritur në argumente është identifikimi i personit edhe pa llogari në Meta. Në vendimin e Gjykatës së Landit në Leipzig thuhet se çdo përdorues mund të identifikohet individualisht nga Meta në çdo moment sapo viziton faqe të treta ose përdor një aplikacion, edhe nëse nuk është futur përmes llogarisë së tij në Instagram apo Facebook. Meta nuk ka pranuar të komentojë për DW mbi paditë dhe akuzat për shkelje të privatësisë.
Ndërkohë, kundërshtimi ligjor është rritur. Në Gjermani, Meta përballet me një valë të madhe kërkesash për dëmshpërblim. Deri në mars 2026, rreth 91.500 përdorues të Facebook-ut dhe/ose Instagramit i janë bashkuar padisë kolektive, sipas Stiftung Warentest. Po ashtu, 300.000 persona të tjerë kanë angazhuar avokatë përmes portalit meta-klage.de. Vetëm në Gjermani, rreth 50 milionë persona kanë llogari në Meta dhe mund t’i bashkohen padisë.
Proceset nuk kanë qenë uniforme. Në fillim, rreth 90 për qind e proceseve janë humbur nga paditësit, sipas Baumeister, për shkak se çështja është komplekse dhe kompanitë e mëdha përdorin dokumente të gjata e të ndërlikuara që e vështirësojnë trajtimin nga gjykatat. Megjithatë, deri tani nëntë nga 22 gjykatat e larta rajonale në Gjermani kanë vendosur në favor të paditësve. Stiftung Warentest thekson se gjykatat në Gjermani e kanë dënuar Metën në rreth 1000 raste me dëmshpërblime deri në 10.000 euro dhe, pothuajse gjithmonë, edhe me urdhër për ndalim dhe fshirje të të dhënave.
Shumat e dëmshpërblimit ndryshojnë sipas gjykatave. Gjykatat në Mainz dhe Ellwangen kanë dhënë nga 10.000 euro secila. Gjykata e Lartë në Dresden vendosi në shkurt 2026 që Meta të paguajë 1500 euro për person, ndërsa në dhjetor 2025 Gjykata e Lartë në Mynih e konsideroi të drejtë vetëm 750 euro. Vendimet nuk janë përfundimtare, sepse pritet një standard më i qartë nga Gjykata Federale e Drejtësisë (BGH) në Karlsruhe, që pritet në vitin e ardhshëm. Në skenarin më të mirë për paditësit, Meta do të detyrohej të paguante dëmshpërblim dhe të ndalonte mbledhjen e të dhënave.
Efekti mund të shtrihet përtej Gjermanisë. Janë kryesisht përdorues gjermanë që ndërmarrin hapa ligjorë kundër Metës, ndërsa padi të ngjashme ka edhe në Austri. Por vendimi i BGH mund të ketë ndikim edhe përtej kufijve, pasi konsiderohet një nga gjykatat më të rëndësishme në Evropë.
Botuar fillimisht në Bota Sot