Marrëveshja e arritur në natën e 6-7 tetorit i shmangu Kosovës rrezikun e një krize të re institucionale, duke e kthyer situatën nga pothuajse e pamundura në një kompromis të mundur. Në vetëm pak orë, Kuvendi arriti të miratojë ndryshimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara, ndërsa menjëherë pas kësaj u krijua shumica që hapi rrugë për zgjedhjen e presidentes së re të Kosovës, Justina Shiroka-Pulës.
Këto dy vendime nuk u shfaqën si veprime të ndara apo rastësore, por si dy pjesë të së njëjtës marrëveshje politike. Gjatë ditëve para natës së kompromisit, dy forcat kryesore kishin vendosur qartë prioritetet e tyre: PDK-ja kërkonte që çështja e Ligjit për Dhomat e Specializuara të trajtohej së pari, ndërsa çështja e presidentit të zgjidhej më pas.
Bedri Hamza e kishte bërë publik këtë rend prioritetesh, duke e vënë theksin te miratimi i ndryshimeve për Specialen. Në anën tjetër, Vetëvendosje kërkonte që kontesti i presidentit të zgjidhej përpara skadimit të afatit kushtetues, në mënyrë që vendi të mos hynte përsëri në zgjedhje. Për këtë, lëvizja politike e Vetëvendosjes kishte interes që të ruhej kontinuiteti institucional, pa e rihapur ciklin zgjedhor.
Çfarë do të ndryshojë realisht në Hagë pas kompromisit të natës
Megjithatë, fakti që të dyja palët arritën marrëveshje nuk do të thotë se morën të njëjtën gjë. PDK-ja, nga ana e saj, mund t’u drejtohet votuesve me një rezultat konkret: Kuvendi miratoi ndryshimin e Ligjit për Dhomat e Specializuara. Për një parti që, që nga dënimi i ish-krerëve të UÇK-së, e kishte vendosur këtë temë në qendër të betejës politike, miratimi i ligjit përfaqësonte pikë konkrete, jo thjesht premtim.
Ndryshimet e miratuara synojnë disa objektiva të caktuara: kufizimin e juridiksionit të Dhomave të Specializuara, ndryshimin e kufirit maksimal të dënimeve dhe krijimin e mundësive të tjera juridike me rëndësi për personat e dënuar apo për procedurat brenda kësaj gjykate. Por, përveç asaj që kërkonte, PDK-ja bëri edhe një lëshim të madh. Pas marrjes së votimit për Specialen, ajo pranoi të bëhej pjesë e kompromisit për zgjedhjen e presidentit dhe të shmangej rrëzimi i vendit në një situatë që do të çonte drejt zgjedhjeve të reja.
Në këtë pikë, Albin Kurti fitoi atë që për qeverisjen e tij ishte veçanërisht urgjente: vazhdimësinë institucionale. Nëse presidenti nuk do të ishte zgjedhur brenda afatit kushtetues, Kosova do të hynte në një tjetër cikël zgjedhor, duke e rikthyer vendin në pasiguri politike. Pas muajsh krizash për konstituimin e institucioneve, një palë zgjedhje të reja do ta forconin rrezikun që vendi të mbetej sërish në dilema politike.
Një element tjetër i rëndësishëm i kompromisit është se zgjedhja e një presidenteje që nuk vjen nga struktura politike e Vetëvendosjes i jep marrëveshjes një shtrirje më të gjerë sesa një emërim i kontrolluar vetëm nga shumica qeverisëse. Për Vetëvendosjen, megjithatë, kompromisi kishte edhe kosto politike: ajo mbështeti një ndryshim të Ligjit për Specialen, i cili fillimisht ishte shtyrë fuqishëm nga PDK-ja. Në këtë kuptim, marrëveshja nuk mund të interpretohet si fitore e pastër për asnjërën palë, por si një shkëmbim interesash, ku secila palë mori diçka të ndryshme.
Po ta përmblidhej më thjesht, skema politike e natës së 6-7 tetorit mund të shprehet kështu: PDK-ja mori votimin që kërkonte për Specialen, ndërsa Kurti mori shumicën që i duhej për zgjedhjen e presidentit. Sepse votimi i ligjit në Kuvend nuk është domosdoshmërisht e njëjtë me ndryshimin efektiv të mënyrës si funksionojnë Dhomat e Specializuara në Hagë. Edhe pas miratimit, beteja më e vështirë mbetet përpara—pikërisht nëse ndryshimet e pranuara në Prishtinë do të kenë efekt real dhe të prekshëm në proceset në Hagë.
Botuar fillimisht në Bota Sot