Disa muaj pas shpalljes së pavarësisë së Kosovës, Mali i Zi e njohu Kosovën si shtet të pavarur. Por 18 vjet më pas, disa komuna në shtetin fqinj kanë vendosur të ndërmarrin veprime që nxisin “çnjohjen” e pavarësisë së Kosovës. Nisma ka tërhequr vëmendjen e institucioneve në nivel qendror, ku Ministria e Punëve të Jashtme e Malit të Zi ka dhënë një qëndrim të qartë se komunat nuk kanë kompetenca për çështje diplomatike.
Sipas zhvillimeve, nisma e parë kundër njohjes së pavarësisë së Kosovës ka nisur në maj të këtij viti. Komuna e parë që miratoi një vendim të tillë ishte ajo e Zetës. Pas saj, pak ditë më vonë, edhe Komuna e Plevlës doli me një vendim të ngjashëm. Ndërkohë, veprimet e këtyre dy komunave janë duke u trajtuar si çështje që mund të krijojë ndikime politike dhe tensione të panevojshme.
Ministria e Punëve të Jashtme e Malit të Zi e ka kundërshtuar këtë qasje dhe ka theksuar se vendimet e miratuara nga kuvendet komunale nuk përbëjnë kompetencë të tyre në fushën e politikës së jashtme. Në një përgjigje për Tëvë1, nga kjo ministri është thënë se njësitë e vetëqeverisjes lokale nuk kanë as kompetencë kushtetuese dhe as ligjore për t’u marrë me politikën e jashtme. Po ashtu, sipas Ministrisë së Punëve të Jashtme, ato nuk janë të autorizuara të miratojnë akte që prodhojnë efekt sipas ligjit ndërkombëtar.
“Vendimet e miratuara nga kuvendet komunale nuk mund të ndikojnë në pozicionin ndërkombëtar të Malit të Zi, të ndryshojnë detyrimet e tij ndërkombëtare ose politikën e jashtme të përcaktuar nga shteti”, thuhet në përgjigjen e Ministrisë së Jashtme të Malit të Zi. Në të njëjtën përgjigje theksohet se Mali i Zi do të vazhdojë ta mbështesë pjesëmarrjen dhe anëtarësimin e Kosovës në organizata dhe nisma ndërkombëtare e rajonale.
Komunat s’kanë kompetenca për politikë të jashtme
Por përtej qëndrimit formal të institucioneve qendrore, lind pyetja se çfarë i shtyu këto komuna të marrin vendime të tilla. Analisti Ali Salaj vlerëson se në Mal të Zi në këtë çështje “dominojnë partitë proserbe dhe proruse”. Sipas tij, përmes këtij mekanizmi tentojnë të mobilizojnë elektoratin e tyre. Ai e lidh këtë edhe me kalendarin politik, duke theksuar se së shpejti në Mal të Zi pritet të zhvillohen zgjedhje jo vetëm për pushtetin lokal, por edhe për atë qendror.
Analisti e cilëson këtë si një strategji politike që synon të fitohet mbështetje elektorale serbe dhe të sigurohet dominimi në skenën politike. Në këtë kuadër, ai sugjeron se çështja e Kosovës po përdoret si element mobilizimi, duke e çuar debatin në një formë që, sipas logjikës së tij, i shërben garës politike. Kjo qasje, sipas vlerësimit të Salaj, nuk është thjesht çështje institucionale, por një veprim i planifikuar për përfitime politike.
Salaj shton se edhe komuna të tjera kanë qenë në plan të ndërmarrin një veprim të ngjashëm. Ai përmend Herceg Novin dhe Tivat-in, të dyja qytete bregdetare, të cilat, sipas tij, kishin pasur në plan të shkojnë në të njëjtin drejtim. Megjithatë, ai thotë se vërejtjet e Bashkimit Evropian kanë ndikuar që këto komuna të ndalen dhe të mendojnë nëse duhet të vazhdojnë më tej. Me fjalë të tjera, në këtë interpretim, frenimi ka ardhur si rezultat i presionit politik dhe institucional nga jashtë.
Ndërkohë, Ministria e Punëve të Jashtme e Malit të Zi ka kërkuar nga të gjithë bartësit e funksioneve publike që të respektojnë rendin kushtetues dhe të shmangin krijimin e tensioneve të panevojshme politike. Në këtë mënyrë, institucioni qendror përpiqet të vendosë kornizë të qartë rreth rolit të autoriteteve lokale dhe kufijve të tyre, duke e lidhur çështjen me nevojën për qasje të rregullt institucionale, pa krijuar përplasje politike.
Botuar fillimisht në Telegrafi