Një valë e re goditjesh ndaj rrjeteve të dyshuara të spiunazhit serb ka ringjallur shqetësimet për sigurinë kombëtare në Kosovë. Nga rasti i njohur i “Sheholli” deri te arrestimi i shtatë personave, të cilët akuzohen se kanë bashkëpunuar me Shërbimin Sekret të Serbisë, debati ka u zhvendosur sërish te një çështje më e gjerë: a po i paguan vendi pasojat e drejtësisë së vonuar për shkak të mungesës së një Ligji për Lustrimin.
Gjatë diskutimeve publike, vëmendja është përqendruar te mënyra se si trajtohen rreziku dhe ndikimet e mundshme nga shërbime të huaja inteligjence. Hetimet dhe veprimet e fundit për rrjetet e dyshuara kanë bërë që shumë të pyesin nëse mekanizmat aktualë janë të mjaftueshëm apo nëse Kosovës i mungon një kornizë ligjore më e qartë, që ta mbyllë më shpejt hapësirën për figura dhe struktura të komprometuara.
Në qendër të kësaj teme është kalimi i vendit drejt një mënyre të re trajtimi të çështjeve që lidhen me sigurinë. Pyetja që po ngrihet është nëse Kosova po përballet me pasoja të drejtësisë që nuk ka ecur me ritmin e duhur, pikërisht për shkak se nuk ekziston një Ligj për Lustrimin. Lustrimi, në kuptimin e tij politik dhe ligjor, shihet si një instrument që synon të identifikojë dhe të kufizojë ndikimin e personave ose strukturave të lidhura me shërbime të huaja, duke e bërë më të vështirë përsëritjen e skemave të tilla.
Mungesa e Ligjit për Lustrimin po vë në provë sigurinë kombëtare
Rastet që kanë të bëjnë me akuzat për bashkëpunim me Shërbimin Sekret të Serbisë kanë nxitur reagime dhe diskutime, jo vetëm për hetimet në vetvete, por edhe për atë që mund të vijë më pas në aspektin e parandalimit. Arrestimi i shtatë personave të akuzuar për bashkëpunim është parë si një sinjal i qartë se autoritetet po vijojnë të intensifikojnë punën për të zbuluar rrjete të fshehta. Megjithatë, kjo nuk e ka ulur debatin mbi domosdoshmërinë e një procedure më të plotë ligjore, që do ta trajtonte këtë fenomen edhe në fazat e hershme.
Në këtë kuadër, përmendet edhe rasti “Sheholli”, i cili ka qenë pjesë e valës më të gjerë të goditjeve ndaj rrjeteve të dyshuara të spiunazhit. Kombinimi i rasteve të ndryshme ka krijuar idenë se bëhet fjalë për një tendencë të re të aktivizimit ose zbulimit të strukturave të tilla. Për rrjedhojë, argumenti kryesor që po qarkullon është se mungesa e një ligji të posaçëm për lustrimin e bën më të vështirë të sigurohet një standard i qëndrueshëm trajtimi, sidomos kur bëhet fjalë për ndjeshmërinë e çështjeve të sigurisë kombëtare.
Debati ka prekur edhe dimensionin e tranzicionit institucional. Çështja është e ndërlikuar, sepse përfshin vlerësimin e mënyrës si do të maten dhe si do të dokumentohen rastet e ndërlidhura me shërbime të huaja, si dhe si do të ndikojnë këto procese te besueshmëria e institucioneve. Ndërsa hetimet dhe arrestimet vazhdojnë, pyetja mbetet: a mjaftojnë vetëm masat e reagimit të vonshëm, apo është e domosdoshme që vendi të ketë edhe mjete më të forta ligjore për të parandaluar ndikimet e paligjshme dhe të fshehta.
Valën e re të goditjeve e shoqëron një alarm i përsëritur për sigurinë kombëtare në Kosovë, i cili lidhet drejtpërdrejt me çështjen e bashkëpunimit të dyshuar me shërbime inteligjence dhe me mënyrën se si vendi po e menaxhon këtë sfidë. Në fund, diskutimi përqendrohet te një mangësi ligjore që, sipas këtij këndvështrimi, po e vështirëson ruajtjen e kontrollit institucional dhe po i shtyn përpara pasojat e proceseve që nuk kanë gjetur një zgjidhje të plotë përmes një Ligji për Lustrimin.
Botuar fillimisht në Albeu
