Projektligji i ri për investimet, i cili shfuqizon ligjin aktual për “Investimet Strategjike” që prej kohësh ka qenë objekt kritikash, po përballet me reagime nga vëzhgues dhe analistë. Në thelb, kritika është se drafti nuk i jep fund mekanizmave që ofrojnë përfitime publike për një rreth të ngushtë të lidhur me pushtetin, por i ruan ato pothuajse në të njëjtat forma, ndërkohë që vendos edhe elementë të rinj konkurrues për projektet e investimeve.
Në dokumentin e propozuar nga qeveria, synohet krijimi i një kornize të re ligjore, pas një dekade nga miratimi i Ligjit për Investimet Strategjike. Qëllimi i deklaruar është që trajtimi i investitorëve vendas dhe atyre të huaj të mblidhet nën një ligj të vetëm. Kjo do të thotë se, në letër, kategorizimet dhe mënyrat e trajtimit do të unifikohen, duke i rregulluar në një kuadër të përbashkët të drejtash dhe procedurash.
Megjithatë, kritikët thonë se, pavarësisht ndryshimeve në emërtim dhe në strukturën e përgjithshme të rregullave, projektligji ruan logjikën dhe mekanizmat e përfitimit nga legjislacioni i mëparshëm. Në këtë mënyrë, ata e shohin draftin si një vazhdim të praktikave ekzistuese, ku përfitimet publike ofrohen nëpërmjet procedurave që kanë krijuar polemika. Pikërisht kjo është arsyeja pse ligji i ri po kundërshtohet: jo vetëm për atë që ndryshon, por edhe për atë që nuk ndryshon.
Një element i ri i draftit lidhet me vendosjen e konkurrencës për projektet e investimeve që përfshijnë tokë në pronësi të shtetit. Kritika, në këtë rast, nuk e mohon idenë që të rritet konkurrimi midis aplikantëve, por thekson se mekanizmat e ofrimit të ndihmave dhe përfitimeve publike mbeten të pandryshuara në mënyrë thelbësore. Pra, edhe kur ka konkurrencë për projektet, skema e përfitimit vazhdon të funksionojë sipas të njëjtës logjikë.
Fakti që qeveria propozoi një ligj të ri për të shfuqizuar ligjin e kontestuar vjen pas një periudhe të gjatë. Ligji aktual për Investimet Strategjike u miratua rreth një dekadë më parë dhe, pas kalimit të kësaj kohe, qeveria ka paraqitur një kornizë të re që synon t’i japë përgjigje kritikave. Sipas projektit, trajtimi i investitorëve të brendshëm dhe atyre ndërkombëtarë duhet të bashkohet në një ligj të vetëm, duke i sjellë procedurat nën të njëjtën ombrellë normative.
Projektligji për investimet: si ruan mekanizmat, ndërsa fut konkurrencë
Në këtë kuadër, sfida kryesore për draftin, sipas kritikës së ngritur, qëndron te mbajtja e mekanizmave ekzistuese të dhënies së përfitimeve. Pra, edhe pse ligji i ri sjell ndryshime teknike dhe procedurale, ai nuk i çon automatikisht në fund praktikat që kanë qenë problematike. Në dokumentin e propozuar parashikohet shfuqizimi i ligjit të mëparshëm, por struktura e përfitimeve dhe mënyrat për t’i aktivizuar ato, sipas vërejtjeve, vazhdojnë me të njëjtin frymë.
Një tjetër fokus i debatit është mënyra se si projekti i ri trajton investimet që përfshijnë tokën në pronësi të shtetit. Drafti synon që për këto raste të krijohet konkurrencë, duke i dhënë mundësi investitorëve të paraqiten në kushte më të krahasueshme. Sidoqoftë, në vlerësimet që kanë dalë, theksohet se konkurrenca nuk mjafton për të zgjidhur shqetësimet nëse mekanizmat e përfitimit publik mbeten të njëjta.
Duke pasur parasysh se projektligji i ri është propozuar pas një dekade nga miratimi i Ligjit për Investimet Strategjike, momenti i tanishëm duket si një përpjekje për të modernizuar dhe unifikuar rregullat. Në të njëjtën kohë, kritika qëndron te fakti se ndryshimet kryesore prekin mënyrën e rregullimit dhe elementet e konkurrencës për projekte me tokë shtetërore, ndërsa përfitimet dhe mekanizmat e tyre vazhdojnë të funksionojnë sipas kornizave të mëparshme.
Botuar fillimisht në Albeu
