Kryetarja e Komisionit për Kulturën, Turizmin dhe Diasporën, Ina Zhupa, ka rikthyer në vëmendje një çështje që lidhet drejtpërdrejt me ligjin 21/2024 për zonat e mbrojtura. Në thelb, ajo ka ndalur tek mënyra se si zjarret e përshtatshme mund të ndikojnë në ndryshimin e destinacionit të territoreve të klasifikuara si të mbrojtura dhe se çfarë hapësirash hap ky kuadër ligjor në praktikë.
Zhupa e ka trajtuar këtë temë përmes një videoje të publikuar nga interpelanca e muajit prill 2024. Në këtë debat parlamentar, ajo ka argumentuar se ekziston një lidhje mes zjarreve dhe transformimit të mëpasshëm të një zone të mbrojtur, duke u mbështetur te parimet që parashikon ligji 21/2024. Sipas argumentit të saj, rrethanat e krijuara nga zjarret dhe procedurat që lidhen me to mund të hapin rrugë për ndryshim të përdorimit të tokës, duke e çuar territorin nga mbrojtja drejt një destinacioni tjetër, më të përshtatshëm për zhvillim.
Çështja nuk mbetet vetëm në nivel teorik, por lidhet me mënyrën se si interpretohet dhe zbatohet ligji. Në video, Zhupa thekson se “parimi i […]” që qëndron në themel të këtij ligji, krijon një mekanizëm që mund të përdoret në situata zjarresh, duke ndikuar në fatin e zonave të mbrojtura. Ajo sjell në vëmendje idenë që një ngjarje e tillë—siç quhet “një shkrepëse”—mund të shndërrohet në një faktor që të çon drejt ndryshimit të destinacionit, nga zona e ruajtjes natyrore drejt një destinacioni të ri, i lidhur me zhvillimin e aktivitetit turistik.
Në këtë drejtim, mesazhi kryesor që përcjell Ina Zhupa është se ligji 21/2024 ka ndikim në mënyrën se si territoret e mbrojtura trajtohen kur ndodhin zjarre. Ajo argumenton se rregullat që lidhen me destinacionin e këtyre hapësirave nuk janë vetëm çështje mbrojtjeje, por mund të lidhen edhe me mundësinë e një ndryshimi pas një incidenti. Përmes shembullit që përdor në fjalën e saj gjatë interpelancës, Zhupa e bën më të qartë se si mund të krijohet lidhja mes një shkaku të vogël dhe një rezultati shumë më të madh, sa i përket vendimmarrjes për zonën.
Zjarret dhe ligji 21/2024: nga zona e mbrojtur në resort
Në argumentimin e saj, figura e zjarreve shfaqet si element që aktivizon logjikën e transformimit të destinacionit. Zhupa e vendos këtë në fokus duke e paraqitur si një rrezik që mund të sjellë pasoja të gjera për territoret që konsiderohen të mbrojtura. Koncepti i ndryshimit të destinacionit, sipas interpretimit të saj, mund të çojë që zona të mos mbetet në funksionin e saj aktual të ruajtjes, por të hapë rrugën drejt një përdorimi tjetër, më të orientuar nga zhvillimi ekonomik.
Pikërisht në këtë kuadër vjen edhe shembulli i përmendur në video: ajo shprehet se “një shkrepëse mund ta shndërrojë zonën e mbrojtur në resort”, duke iu referuar mënyrës se si mund të funksionojë mekanizmi që parashikon ligji 21/2024. Kjo fjali e përmbledh logjikën që Ina Zhupa po i rikthen debatit publik: nëse rregullat ekzistuese lejojnë, në kushte të caktuara, ndryshimin e destinacionit pas zjarreve, atëherë pas një ngjarjeje të tillë mund të ndryshojë edhe mënyra se si menaxhohet dhe zhvillohet hapësira.
Rikthimi i kësaj teme lidhet edhe me rolin institucional të Zhupës si kryetare e Komisionit për Kulturën, Turizmin dhe Diasporën. Duke e ngritur çështjen në kontekstin e ligjit për zonat e mbrojtura, ajo synon të vendosë në qendër çështjen e raportit mes ruajtjes së territorit dhe mundësive që krijohen për përdorime të reja pas ngjarjeve si zjarret. Videoja nga interpelanca e prillit 2024 shërben si pikë reference ku ajo ka argumentuar lidhjen mes zjarreve dhe ndryshimit të destinacionit, duke i dhënë publikut një arsye për të kërkuar qartësi se si funksionon në praktikë kuadri ligjor 21/2024.
Botuar fillimisht në Albeu