Pak ditë pasi marrëveshja paraprake mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit kishte nisur të zbatohej, skenari ndërkombëtar u duk se po kthehej sërish drejt përshkallëzimit. Të premten, situata u afrua menjëherë pranë një faze më të rrezikshme, duke i dhënë dialogut Uashington–Teheran një goditje të re pas shenjave se mund të kishte stabilizim.
Një analizë e publikuar nga New York Times thekson se, për të dytën herë brenda javëve të fundit, një pikë kyçe gjeografike rrezikoi drejtpërdrejt të minonte këtë marrëveshje. Këtë herë, ajo pikë ishte Libani, i cili po del të jetë më shumë se një “front i dytësor” në logjikën e përplasjes mes aktorëve rajonalë dhe interesave të përfshira në dialogun midis SHBA-së dhe Iranit.
Libani, i përmendur si element që po e ndërlikon situatën, lidhet ngushtë me dinamikat e përplasjes mes Izraelit dhe Hezbollahut. Përpara, këto zhvillime në terren shpesh janë trajtuar si një çështje dytësore. Por sipas analizës së New York Times, pikërisht përplasjet mes Izraelit dhe Hezbollahut kanë qenë ato që e kanë vështirësuar vazhdimin e dialogut Uashington–Teheran, duke sjellë tensione që “mbingarkojnë” çdo përpjekje për ta mbajtur procesin në rrugën e planifikuar.
Rrjedhimisht, kur marrëveshja paraprake kishte filluar të zbatohej dhe për disa ditë dukej se po krijonte hapësirë për qetësim, skenari në Liban solli rrezikun e rikthimit të përplasjes në nivele më të larta. Lidhja mes dy zhvillimeve—dialogut SHBA-Iran dhe situatës në kufijtë libanezë—është thelbësore, pasi çdo përkeqësim i tensioneve në rajon mund të ndikojë tek llogaritë e të gjitha palëve të përfshira.
Analiza vë në pah se edhe kur një front i caktuar nuk konsiderohej fillimisht si qendror, ai mund të kthehet shpejt në faktor vendimtar. Për të dytën herë brenda pak javësh, Libani ka dalë në qendër të skenarit që rrezikon të prishë ekuilibrin e arritur. Në këtë kuadër, përplasjet mes Izraelit dhe Hezbollahut nuk janë vetëm ngjarje lokale, por veprojnë si një indikator i temperaturës së përgjithshme të konfliktit rajonal.
Ndërkohë, në kohën kur Uashingtoni dhe Teherani po përpiqen të mbajnë gjallë procesin e bisedimeve përmes zbatimit të marrëveshjes paraprake, tensionet në Liban shfaqen si një pengesë reale. “Sistemi” i sigurisë në rajon është i lidhur ngushtë, dhe çdo goditje apo kërcënim që shoqërohet me eskalim të mundshëm mund të ndikojë drejtpërdrejt në gatishmërinë e palëve për të ecur përpara me hapa diplomatikë.
Libani si “bllokues” i dialogut SHBA–Iran: përplasjet që i kthejnë të gjitha prapa
Teksa mëngjeset dhe ditët pas nisjes së zbatimit të marrëveshjes paraprake sillnin pritshmëri për stabilizim, të premten situata u afrua sërish pranë përshkallëzimit. Kjo do të thotë se, pavarësisht përpjekjeve për të mbajtur kursin diplomatik, faktorë jashtë tryezës—siç janë përplasjet në Liban—mund të ndikojnë në ritmin dhe besueshmërinë e procesit. Në logjikën e New York Times, pikërisht kjo është arsyeja pse Libani po konsiderohet se “e ka futur” marrëveshjen në një provë të re, pas episodit të parë të ngjashëm në javët e fundit.
Në fund të fundit, mesazhi që del nga analiza është i qartë: dialogu SHBA–Iran nuk zhvillohet në vakum. Ai lidhet drejtpërdrejt me atë që ndodh në terren në Lindjen e Mesme, sidomos aty ku përplasjet mes aktorëve si Izraeli dhe Hezbollahu mund të gjenerojnë valë të re tensioni. Për këtë arsye, Libani po shfaqet si pika që, edhe kur shihet si front dytësor, mund të bëhet vendimtar në momentet kur marrëveshja synon të çojë drejt stabilitetit.
Botuar fillimisht në Albeu
