Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, tha më 17 shtator se “Fëmijët meritojnë një internet më të sigurt”, teksa prezantoi Aktin e BE-së për Fëmijët (EU Kids Act). Propozimi synon të vendosë kufij për përdorimin e rrjeteve sociale dhe të parandalojë praktikat që janë të dizajnuara posaçërisht për të krijuar varësi tek të miturit.
Në qendër të kësaj nisme janë rregulla që lidhen me mënyrën si shfaqet përmbajtja në platformat sociale. Një prej praktikave që pritet të ndalohet për të miturit nën 18 vjeç është “lëvizja pa fund” në përmbajtje, e njohur si infinite scroll. Akti i propozuar kërkon gjithashtu verifikimin e moshës përmes një sistemi që, sipas projektit, do të respektojë privatësinë e përdoruesit.
Sipas propozimit, përdoruesit nuk do të detyrohen të paraqesin dokumente si certifikata lindjeje. Platformat do të marrin vetëm një konfirmim “po/jo” nëse personi plotëson moshën e kërkuar. Zëvendëspresidentja ekzekutive e Komisionit Evropian, Henna Virkkunen, e ka përshkruar këtë si një shtyrje të aksesit dhe jo si ndalim të plotë. Fëmijët do të njihem gradualisht me platformat me rrezik më të lartë në moshat 13, 15 dhe 18 vjeç, në vend që të përjashtohen krejtësisht.
Çështja kryesore: mosha nuk mjafton si kriter i vetëm
Megjithatë, mënyra se si parashikohet zbatimi i Aktit ka ngjallur shqetësime te organizatat për të drejtat digjitale. Simeon de Brouwer, këshilltar politik në European Digital Rights (EDRi), një rrjet organizatash që merren me të drejtat digjitale në Evropë, argumenton se propozimi paraqitet sikur problemi të jetë vetëm mosha. Sipas tij, “shtyrja e aksesit nuk i trajton shkaqet kryesore të dëmit”. Ai thotë se dëmi nuk lidhet vetëm me faktin kur përdoret një platformë, por edhe me modelin e biznesit të platformave, dizajnin që nxit varësinë dhe praktikat manipuluese me të cilat të rinjtë përballen sapo të afrohen te kufijtë e përcaktuar të moshës.
Kritika tjetër kryesore e De Brouwer është se Akti e trajton moshën si faktorin kryesor të cenueshmërisë që duhet marrë parasysh. Ai thekson se, në praktikë, faktori i vetëm i cenueshmërisë merret siç është mosha e re. “Por ka edhe shumë faktorë të tjerë”, thotë ai. EDRi, sipas tij, përpiqet të përfaqësojë edhe grupet e margjinalizuara, zërat e të cilave nuk dëgjohen gjithmonë në Bruksel. Kjo lidhet, mes të tjerash, me verifikimin e moshës, ku mekanizmi mund të rezultojë që të gjithë përdoruesit të detyrohen të provojnë se sa vjeç janë.
De Brouwer argumenton se, nëse sistemi do të kërkojë vërtet që të dihet kush është i mitur për t’i mbrojtur, atëherë në praktikë duhet të dihet mosha e të gjithëve. Ai paralajmëron se kjo mund t’i kthejë telefonat inteligjentë dhe dokumentet e identitetit në parakushte për akses në hapësirat online dhe për ushtrimin e të drejtave themelore. Në këtë kategori, sipas tij, mund të përfshihen persona pa dokumente shtetërore identiteti, persona pa shtetësi, migrantë që nuk janë integruar plotësisht ende në sistemet kombëtare dhe edhe persona që, me zgjedhje, nuk përdorin telefon.
Kufizimet, sipas shqetësimeve të ngritura, mund të prekjnë edhe një pjesë të të rinjve që Akti synon t’i mbrojë. De Brouwer përmend të rinj me aftësi të kufizuara, të cilët mund të kenë më pak mundësi për ndërveprim fizik; të rinj që jetojnë në zona rurale dhe nuk kanë miq pranë; si dhe të rinj që nuk marrin mbështetjen e mjaftueshme nga prindërit. Për këta persona, interneti mund të shërbejë si një mënyrë për të gjetur njerëz me interesa, përvoja apo identitete të ngjashme. “Numri i të rinjve që mund të humbasin mundësitë është shumë i madh”, argumenton ai.
Francesca Pisanu, zyrtare e lartë e politikave në Eurochild, një rrjet që fokusohet te të drejtat e fëmijëve, e mirëpret në parim synimin e Aktit, por thotë se çështja e aksesueshmërisë duhet të shqyrtohet me kujdes. Ajo thekson se rrjetet sociale dhe interneti në përgjithësi mund të jenë hapësira ku fëmijët dhe të rinjtë ndihen pjesë e shoqërisë, gjejnë njerëz me identitete të ngjashme dhe njohin një diversitet më të madh. Megjithatë, Pisanu paralajmëron se diskriminimi që ekziston në botën reale mund të shfaqet edhe online. Për këtë arsye, thotë ajo, masat mbrojtëse dhe ato që promovojnë përfshirjen duhet të zbatohen njëkohësisht, që të mos bien në kundërshtim me njëra-tjetrën.
Sipas Pisanu, një studim i lidhur me Eurochild në Holandë ka treguar se fëmijët me aftësi të kufizuara ose me probleme të shëndetit mendor ishin ndër grupet që e mbështesnin një ndalim. Kjo, sipas saj, tregon se edhe grupet e margjinalizuara nuk kanë domosdoshmërisht të njëjtin qëndrim për këtë çështje. Ndërkohë, për De Brouwer, shqetësimi më i thellë lidhet me momentin politik kur po propozohet Akti: ai frikësohet se EU Kids Act mund të dobësojë ose të zbehë Aktin për Drejtësinë Digjitale (Digital Fairness Act – DFA), një iniciativë tjetër që synon të forcojë mbrojtjen e konsumatorëve në internet, pavarësisht nga shërbimi që përdorin. Ai argumenton se fokusimi i tepërt te fëmijët mund të bëjë që shoqëria të humbasë mundësinë për të përmirësuar mbrojtjen e të gjithë përdoruesve dhe thotë se disa nga masat e synuara për fëmijët mund të jenë të dobishme edhe për të rriturit.
Botuar fillimisht në Telegrafi
