Një studim i ri i kryer nga studiues të Caltech ngre një skenar të zymtë për të ardhmen e Sistemit Diellor: sipas gjetjeve, planetët më të mëdhenj mund të humbasin stabilitetin e tyre orbital shumë më shpejt nga sa është menduar më parë. Kur Dielli të kalojë fazën e fundit si yll dhe të nisë transformimin drejt fazave të vonshme të jetës së tij, ritmi i ndryshimeve mund të mos jetë i qetë, por i paparashikueshëm.
Studimi thekson se Jupiteri, Saturni, Urani dhe Neptuni mund të përjetojnë një çrregullim të madh orbital rreth 1 miliard vjet pasi Dielli të përfundojë jetën e tij si yll. Kjo periudhë, megjithëse ende e matshme në miliona dhe miliarda vite, është dukshëm më e shkurtër se pritjet tradicionale të bazuara në ide për stabilitet shumë më të gjatë.
Më herët, disa vlerësime kishin sugjeruar se orbitat e planetëve gjigantë mund të qëndronin të qëndrueshme për rreth një kuintilion vjet. Për ta vënë në perspektivë, kjo do të ishte një kohë jashtëzakonisht më e gjatë se mosha aktuale e universit, duke e bërë skenarin e ri mjaft të veçantë në mënyrën se si e rishikon ecurinë e mëvonshme të sistemit planetar.
Aktualisht, Dielli është rreth 4.57 miliardë vjeç dhe pritet të ketë edhe rreth 5 miliardë vjet jetë përpara se të zgjerohet dhe të shndërrohet në një gjigant të kuq. Gjatë kësaj faze, Merkuri, Venera dhe Toka parashikohet të përfshihen nga zgjerimi i Diellit, ndërsa Marsi ka më shumë gjasa të mbijetojë. Pas kësaj periudhe, Dielli do të humbasë pjesën më të madhe të masës së tij dhe do të përfundojë jetën duke u shndërruar në një xhuxh të bardhë.
Si “goditjet stokastike” mund ta përshpejtojnë paqëndrueshmërinë e orbitave
Një nga elementet kryesore të studimit është mënyra se si humbet masa e Diellit. Ndërsa studimet e mëparshme shpesh e trajtonin humbjen e masës si një proces më gradual dhe të rregullt, modeli i ri sugjeron se ndryshimet mund të ndodhin me shpërthime të rastësishme dhe të dhunshme. Këto ngjarje u përshkruan si “goditje stokastike”, që do të thotë luhatje jo lineare dhe episodike në mënyrën e humbjes së materialit.
Humbja e masës së Diellit ndikon drejtpërdrejt në tërheqjen gravitacionale dhe, rrjedhimisht, në distancat orbitale të planetëve. Në këtë rast, kur masa ndryshon në mënyrë jo të qëndrueshme, ekuilibri gravitacional mes Jupiterit, Saturnit, Uranit dhe Neptunit mund të prishet. Studiuesit theksojnë se këto ndryshime nuk do të ishin domosdoshmërisht të përhapura ngadalë, por mund të krijonin kushte që sistemi të bëhej i paqëndrueshëm shumë më herët se sa ishte parashikuar.
Për të testuar këtë skenar, studiuesit përdorën superkompjuterë dhe qindra simulime numerike, duke modeluar pozicionin dhe lëvizjen e planetëve gjatë miliarda viteve. Në simulimet e tyre u përfshinë Dielli dhe katër planetët gjigantë. Ndryshe nga qasjet tradicionale, modelet e reja morën parasysh humbjen e masës në mënyrë të rastësishme dhe episodike, jo si një proces i qetë dhe i vazhdueshëm. Rezultatet treguan se sistemi planetar mund të shfaqë paqëndrueshmëri në një kohë më të hershme, duke sugjeruar se e ardhmja e Sistemit Diellor mund të jetë më kaotike nga sa parashikohej.
Studimi mban titullin “Terminal Instability of the Solar System Triggered by Stochastic Solar Mass Loss” dhe është publikuar në The Astrophysical Journal Letters.
Botuar fillimisht në Telegrafi