Pacientët në Kosovë po inkurajohen që t’i drejtohen gjykatave kur barnat që u takojnë sipas listës esenciale mungojnë, ose kur përballen me vonesa në marrjen e shërbimit. Ky mesazh është ngritur në kontekstin e shqetësimeve të vazhdueshme për qasje në trajtim, sidomos në rastet kur medikamentet nuk ofrohen, ndonëse janë pjesë e programeve dhe detyrimeve përkatëse.
Një sinjal i rëndësishëm vjen edhe nga statistikat e publikuara lidhur me ankesat. Bazuar në raportin vjetor të ankesave të Ministrisë së Shëndetësisë për vitin 2025, është shënuar rënie e numrit të pacientëve që kanë paraqitur ankesa, krahasuar me vitin paraprak. Megjithatë, zëri i qytetarëve dhe i mekanizmave që merren me të drejtat e pacientëve tregon se njohja për të drejtat nuk do të thotë domosdoshmërisht se njerëzit kanë guximin ose mundësinë t’i ndjekin ato në mënyrë aktive.
Në Shoqatën e Pacientëve është thënë se, sipas një hulumtimi, gjysma e respondentëve kanë deklaruar se i dinë të drejtat e tyre si pacientë. Por, nga ana tjetër, në të njëjtin rrafsh është theksuar se kjo njohuri shpesh nuk shoqërohet me guxim për të kërkuar përgjegjësi kur vërehen shkelje të drejtash apo parregullsi në ofrimin e shërbimeve shëndetësore. Në praktikë, shumë raste mbeten të pazgjidhura për shkak të hezitimit për të nisur procedura formale.
Avokati Florim Shefqeti ka theksuar se pacientët kanë mundësi të kërkojnë kompensim në situata të caktuara. Sipas tij, kompensimi mund të kërkohet kur medikamentet që duhet të sigurohen falas nuk u ofrohen pacientëve, ose kur u vonohen shërbimet që duhet të merren. Ai ka nënvizuar se rastet ku ekziston mungesë ilaçesh që janë pjesë e listës esenciale, si dhe rastet kur pacientët presin me vite për një shërbim apo intervenim kirurgjikal, janë arsye të cilat i bëjnë të arsyeshme ndjekja e rrugëve ligjore.
Rruga nis me kërkesë zyrtare e përfundon te kërkimi i kompensimit
Avokati Shefqeti ka përshkruar hapat që pacientët duhet t’i ndjekin. Së pari, pacientët duhet të kërkojnë nga institucioni përkatës—organ i caktuar apo klinika që e ka për detyrim ofrimin e një produkti—që t’u konfirmohet me shkrim se nuk mund t’u ofrohet, për shkak se nuk ekziston. Ky hap, sipas shpjegimit të tij, është i rëndësishëm sepse i jep rastit dokumentim zyrtar.
Pas kësaj, në vijim të procesit, Shefqeti ka theksuar se pacientët duhet të kërkojnë në Ministri që të krijohet baza ligjore dhe faktike me prova se nuk u është ofruar një shërbim i tillë apo një bar i tillë. Më pas, nëse plotësohen kushtet, kërkohet kompensim nga ana e gjykatës përmes padisë. Ideja kryesore e procesit, siç është shpjeguar, është që pacienti të ketë dokumentet përkatëse dhe të dëshmojë se shërbimi apo ilaçi nuk i është dhënë.
Në Shoqatën e Pacientëve është shtuar se, edhe kur qytetarët kanë njohuri për të drejtat, kjo nuk do të thotë domosdoshmërisht se ata ankohen kur të drejtat u shkelen. Në këtë kuptim, përmendet se ekziston një hendek mes njohjes teorike dhe veprimit praktik, sidomos kur bëhet fjalë për sfida si mungesa e barnave, pritjet e gjata dhe mungesa e një zgjidhjeje të shpejtë. Ndërkohë, rekomandimi i përcjellë nga avokati është që pacientët të mos mbeten vetëm te pritja, por të marrin hapa formalë për të kërkuar zgjidhje dhe kompensim kur ekzistojnë shkelje.
Botuar fillimisht në Koha.net