Pas një periudhe 18-mujore pa institucione funksionale, Kosova duket se mund t’i afrohet fundit të krizës institucionale brenda pak ditësh. Pas një viti e gjysmë të shoqëruar me zgjedhje të njëpasnjëshme, mandat të shkurtër dhe bllokada politike, sinjalet për një marrëveshje mes Vetëvendosjes dhe Lidhjes Demokratike kanë rritur pritjet për konstituimin e Kuvendit dhe formimin e institucioneve.
Në këtë kontekst, njohësit e zhvillimeve politike vlerësojnë se kostoja e 18 muajve pa stabilitet ka qenë e lartë për vendin. Ndërsa proceset po përshtaten drejt një zgjidhjeje, vëmendja është përqendruar te mundësia e tejkalimit të ngërçit që ka bllokuar funksionimin normal të institucioneve dhe ka zgjatur më shumë se sa pritej nga dinamika politike pas zgjedhjeve.
Procesi i fundit zgjedhor që lidhet drejtpërdrejt me këtë rrjedhë nisi në javën e parë të janarit 2025, kur u shpërnda legjislatura VIII e Kuvendit. Vendimi erdhi për t’i lënë rrugë zgjedhjeve të 9 shkurtit 2025. Këto zgjedhje prodhuan një rezultat që, sipas skenarit të atëhershëm politik, nuk i la mundësinë që asnjë prej partive në qeveri të formonte qeveri të vetme.
Për sa i përket konstituimit të Kuvendit, seanca e parë konstituive nisi më 15 prill dhe u deshën plot 133 ditë që ajo të përfundonte në fund të gushtit. Gjatë kësaj faze, propozimi i Vetëvendosjes për postin e kryetarit të Kuvendit shkoi te Albulena Haxhiu. Por, ky propozim nuk arriti të marrë mbështetjen e së paku 61 deputetëve, çka krijoi një pengesë të menjëhershme në përpjekjen për të vendosur drejtimin e institucionit.
Sipas shpjegimeve të analistit Basri Muja, ngërçi i krijuar nuk ishte vetëm çështje votash, por tregonte një defekt më të thellë në mënyrën se si funksionon politika kosovare. Ai e lidhi krizën me mungesën e kompromisit dhe me përplasjen për ndarjen e pushtetit, duke vënë në pah se debati politik nuk po çonte drejt marrëveshjeve që e stabilizojnë vendimmarrjen. Në këtë mënyrë, kriza u pa si rezultat i mënyrës së përplasjes politike, jo thjesht si një episod i izoluar brenda institucioneve.
Sinjalet për marrëveshje mund të mbyllin krizën në pak ditë
Një element që i dha zgjidhje të përkohshme krizës ishte vota e Partisë Demokratike për Dimal Bashën, kur ai u propozua nga LVV për kryeparlamentar. Me dispozitat kushtetuese, propozimi për kryetarin e Kuvendit i takon partisë së parë. Për këtë arsye, PDK-ja deklaroi se nuk do të kishte vota për ata që mbanin pozita në qeverinë Kurti 2. Megjithatë, në praktikë, vota për Dimal Bashën u shndërrua në një mekanizëm që e tejkaloi ngërçin e atëhershëm dhe e hapi rrugën për vijimin e punës brenda Kuvendit.
Por, pavarësisht këtij tejkalimi të përkohshëm, deputetët e Legjislaturës IX nuk arritën të zgjidhnin qeverinë, edhe pse u provua në dy raste. Mungesa e marrëveshjes për qeverisjen solli vendosjen që të ketë zgjedhje të reja, këtë herë të jashtëzakonshme. Ato u caktuan për datën 28 dhjetor, duke e shtyrë edhe më tej konsolidimin e institucioneve dhe duke e zgjatur krizën politike.
Viti 2025 u përmbyll me një periudhë shumë të shkurtër qeverisjeje: Kosova pati vetëm 1 javë me qeveri, kuvend dhe president mandatplotë. Fundviti rezultoi i suksesshëm për Vetëvendosjen, pasi në zgjedhjet e vitit 2025 mori më shumë se gjysmën e votave, çka e shmangu detyrimin për të hyrë në marrëveshje me forcat e tjera për të ndërtuar shumicën. Kuvendi dhe Qeveria u formuan më 11 shkurt të atij viti, me Albin Kurtin kryeministër dhe Albulena Haxhiu kryekuvendare. Por pas gjithë periudhës së gjatë me bllokime dhe zgjatje të proceseve, aktualisht sinjalet e reja politike po fokusohen te mundësia që një marrëveshje mes Vetëvendosjes dhe Lidhjes Demokratike të japë fund krizës institucionale 18-mujore.
Botuar fillimisht në Koha.net
