Komisioni Qendror i Zgjedhjeve i Kosovës (KQZ) ka bërë të ditur se do të vazhdojë të mbështetet te Qeveria e Mbretërisë së Bashkuar për mirëmbajtjen dhe sigurinë e platformës online ku do të publikohen rezultatet zgjedhore. Ky sistem do të përdoret edhe për zgjedhjet e 7 qershorit, duke mundësuar që publiku të përcjellë në kohë reale rezultatet preliminare pas mbylljes së procesit të votimit dhe nisjes së numërimit.
Platforma përmes së cilës qytetarët do të ndjekin rrjedhën e rezultateve u zhvillua vitin e kaluar me mbështetje britanike. Tani, KQZ-ja planifikon ta përdorë sërish në këtë proces zgjedhor, por me fokus të veçantë te sigurimi i funksionimit të pandërprerë dhe te mbrojtja nga rreziqet kibernetike që shpesh shfaqen gjatë periudhave elektorale.
Komisioni ka pasur telashe të mëdha me platformën në të kaluarën. Në zgjedhjet e shkurtit 2025, serveri dhe ueb-faqja zyrtare binin vazhdimisht në ditën e zgjedhjeve, duke e vështirësuar aksesin e publikut te informacionet gjatë ditës së procesit.
Platforma online do të mbështetet për të ruajtur qasjen në kohë reale
Ambasada britanike në Prishtinë ka sqaruar se, derisa vitin e kaluar ndihmoi në zhvillimin e softuerit për tabelimin dhe publikimin e votave, në zgjedhjet e kësaj të diele do ta mbështesë komisionin në përdorimin e platformës. Sipas njoftimit, mbështetja realizohet përmes një projekti të financuar nga Qeveria britanike, ndërsa softueri është zhvilluar nga një kompani ndërkombëtare me seli në Angli, në bashkëpunim me një kompani lokale të Teknologjisë Informative në Kosovë.
Në të njëjtin komunikim thuhet se organizata BAE Systems Digital Intelligence ka kryer edhe testime të infrastrukturës IT të sistemeve me qasje të jashtme dhe do të ofrojë monitorim të avancuar gjatë gjithë periudhës zgjedhore. Qëllimi është mbrojtja nga sulmet kibernetike që ndodhin gjatë zgjedhjeve. Kjo do të ndikojë drejtpërdrejt te stabiliteti i platformës, sidomos kur publikohet numërimi dhe kur pritet rritje e madhe e vizitave njëkohësisht nga qytetarët.
Kastriot Fetahaj, inxhinier i sigurisë kibernetike, ka theksuar se KQZ-ja duhet të investojë që të mos ketë probleme me platformën, qoftë në numërimin e votave, qoftë në publikimin e tyre. Ai nënvizon se është e rëndësishme që sistemi të jetë i qasshëm pikërisht në momentin e publikimit të rezultateve dhe të përballojë një numër të madh vizitash njëkohësisht, duke bllokuar edhe sulmet eventuale.
Nga ana tjetër, Valmir Elezi, zëdhënës i KQZ-së, ka deklaruar se platforma e rezultateve është pronë e komisionit zgjedhor dhe se ajo paraqet një komponent të rëndësishëm të infrastrukturës zgjedhore. Sipas tij, në këtë fazë Qeveria britanike po e mbështet KQZ-në për mirëmbajtjen dhe avancimin e funksionaliteteve të platformës. Elezi ka shtuar se mbështetja britanike ka ndikuar në rritjen e transparencës, besueshmërisë dhe sigurisë së procesit, duke iu referuar raportit të KQZ-së të vitit të kaluar, i cili i është dërguar Kuvendit të Kosovës.
As Ambasada britanike, as KQZ-ja nuk kanë dhënë të dhëna për vlerën financiare të realizimit të projektit, duke theksuar se nuk ka “kosto specifike për KQZ-në”. Ndërkaq, sipas planifikimit të bërë nga KQZ-ja, platforma online do të publikohet gjatë fundjavës. Në këtë sistem do të publikohen të dhëna për pjesëmarrjen e votuesve në votime nga 911 Qendra të Votimit, me gjithsej 2,498 vendvotime ku zhvillohet votimi i rregullt. Po ashtu, në platformë do të shfaqen rezultatet preliminare të subjekteve politike pasi të përfundojë numërimi i fletëvotimeve në vendvotime.
KQZ-ja ka thënë se synon të vazhdojë me zhvillimin dhe përmirësimin e platformës, me qëllim rritjen e transparencës, efikasitetit dhe qasjes së publikut në rezultatet zgjedhore. Ndërkohë, Ambasada britanike njofton se po shqyrtohen edhe aktivitete të ardhshme në fushën e sigurisë kibernetike në Kosovë, përfshirë mbështetjen e “qëndrueshmërisë dhe rezistencës afatgjatë institucionale”. Çdo mbështetje e ardhshme, sipas ambasadës, do të vlerësohet në kontekst më të gjerë, krahas planeve të institucioneve të Kosovës për mirëmbajtjen dhe forcimin e këtyre sistemeve.
Në shkurt të vitit të kaluar, rezultatet e zgjedhjeve të përgjithshme nuk ishin të qasshme për publikun për disa orë, pasi platforma online e KQZ-së ishte jashtë sistemit. Ajo u rikthye një ditë pas zgjedhjeve, por u përcoll me telashe të kohëpaskohshme. Fetahaj vlerëson se vonesat në numërimin e votave dhe në shfaqjen e rezultateve, të shkaktuara nga mosfunksionimi i duhur i platformës, ndikojnë në integritetin dhe besueshmërinë e procesit. Ai thotë se, edhe pse platforma nuk është vendi i vetëm ku numërohen votat, sistemi duhet të funksionojë mirë që rezultatet të jenë sa më të shpejta, të sakta dhe të besueshme.
Botuar fillimisht në Bota Sot