Ka një mënyrë të thjeshtë për ta lexuar rezultatin e këtyre zgjedhjeve: dikush fitoi dhe dikush humbi, ndërsa procesi politik vazhdon. Por kjo qasje është edhe mënyra më e shpejtë për të mos kuptuar atë që flet realisht numri i daljes në votim. Në Kosovë, shifra që bie në sy nuk lidhet vetëm me përqindjet e partisë së parë apo me ndarjen e zakonshme mes fituesve e humbësve. Pjesa më domethënëse është se vetëm 36% e qytetarëve dolën të votojnë.
Kur këtë e thuash qartë, analiza merr një dimension tjetër. Fitorja mbetet fitore në kuptimin teknik, në letër dhe në numërimin e votave. Megjithatë, ajo nuk duket më aq e plotë, aq e pastër apo aq triumfale sa mund të dëshirojnë ta paraqesin ata që po e festojnë. Në politikë, numrat nuk janë thjesht matematikë; ata lidhen edhe me marrëdhëniet e besimit. Nëse vetëm pak më shumë se një e treta e elektoratit merr pjesë, problemi nuk është vetëm kush mori më shumë vota. Problemi shfaqet edhe te arsyet pse një pjesë kaq e madhe e qytetarëve zgjodhi të mos jetë pjesë e procesit.
Gazetaria, kur synon interes publik, kërkon vëmendje jo vetëm te rezultati, por edhe te kuptimi i tij. Në këtë kontekst, të dhënat e daljes në votim bëhen sinjal i drejtpërdrejtë për atë se sa i besojnë qytetarët procesit zgjedhor. Kosova, prej kohësh, i është mësuar zgjedhjeve si një rit i përsëritur, si një ceremoni që zhvillohet sipas një skenari të ngjashëm. Për shumë njerëz, ky përsëritje sjell një shpresë të lodhur se “këtë herë” do të ketë kuptim tjetër.
Partitë, në anën tjetër, i afrohen kutisë së votimit me një siguri që shpesh vjen nga praktika. Ajo nuk lidhet domosdoshmërisht me faktin se e kanë kuptuar më thellë pyetjen që i është bërë elektoratit, por më shumë me mënyrën si e japin të njëjtën përgjigje, edhe kur e shprehin me forma të ndryshme. Kësaj radhe, përmes zhvillimeve të përgjithshme dhe përmes numrit të daljes, çështja nuk ishte thjesht kush del i pari. Pyetja kryesore u zhvendos: a ekziston ende një numër i mjaftueshëm qytetarësh që besojnë se “i pari” ka peshë reale në jetën e vendit?
Vetë dinamika e zgjedhjeve e bën këtë dilemë edhe më të mprehtë: tri palë zgjedhje në vetëm 16 muaj janë shumë për një vend që ende përpiqet të krijojë rutinë institucionale. Sa më shpesh të përsëritet procesi, aq më tepër sfidohet besimi i qytetarëve, sidomos kur ata e ndjejnë se ndryshimi nuk po sjell një përgjigje të qartë për problemet e përditshme. Në një situatë të tillë, të dhënat e daljes në votim bëhen më shumë se një numër; ato pasqyrojnë marrëdhënien që qytetarët kanë me institucionet dhe me politikën.
Numri 36% e zhvendos fokusin nga fituesit te besimi i qytetarëve
Në këtë pikë, vëmendja kthehet te kuptimi i pjesëmarrjes. Kur 36% e elektoratit voton, mesazhi që del nuk është vetëm për mënyrën se si u shpërndanë votat mes subjekteve politike. Mesazhi është se pjesa më e madhe e qytetarëve nuk e pa të domosdoshme të marrë pjesë në proces. Dhe kur elektorati nuk është i plotë, rezultati nuk mund të trajtohet si reflektim i plotë i një konsensusi shoqëror. Fitorja mund të qëndrojë në numrat e fletëve të votimit, por legjitimiteti politik në kuptimin e përbashkët nuk matet vetëm me shifra.
Në fund, kjo panoramë të çon te një përfundim i qartë për mënyrën se si lexohet e tashmja politike: politika vazhdon, po. Por politika nuk qëndron vetëm mbi fitoret e llogaritura. Ajo ndikohet drejtpërdrejt nga besimi, nga perceptimi i qytetarëve dhe nga gatishmëria e tyre për të qenë pjesë e procesit. Prandaj, edhe pse fituesit e humbësit mund të renditen shpejt, pyetja që mbetet më e rëndësishme është pse kaq shumë njerëz nuk votuan. Dhe në këtë rast, shifra 36% e bën këtë pyetje të pamundur për t’u anashkaluar.
Botuar fillimisht në Koha.net