Me qeverisjen dhe udhëheqjen e tanishme, Kosova po përballet me një realitet që po e pengon integrimin në Bashkimin Europian dhe anëtarësimin në NATO. Ky vlerësim del nga argumenti se proceset integruese nuk varen vetëm nga dokumentet politike apo deklaratat zyrtare, por edhe nga mënyra se si funksionojnë institucionet, çfarë prioritetesh vendosin dhe si lidhen ato me orientimet kulturore e vlerat që kërkon aleanca perëndimore.
Sipas këtij këndvështrimi, pengesa kryesore lidhet me ndikimin e ideologjisë islamike brenda institucioneve dhe me faktin se agjendat fetare, sipas argumentit të artikullit, po vendosen mbi kombin. Në këtë mënyrë, thuhet se një pjesë e njerëzve brenda strukturave shtetërore e shohin të ardhmen e Kosovës jo nëpërmjet civilizimit europian, por me pritshmëri që lidhen me rikthimin e Perandorisë Otomane, të përmendur si neo-otomanizëm. Kontrastit midis këtyre orientimeve dhe kursit euro-atlantik, i atribuohet vështirësia që Kosova të ecë me ritëm të qëndrueshëm drejt BE-së dhe NATO-s.
Artikulli thekson se integrimi nuk mund të imagjinohet i shkëputur nga mbështetja e miqve dhe partnerëve strategjikë. Në këtë kuadër, përmenden Bashkimi Europian, Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Izraeli si aleatë jetikë. Argumenti është se, pa këta faktorë mbështetës, vetë shtetësia dhe siguria e Kosovës mbeten të cenuara dhe të rrezikuara, ndërsa rrugëtimi drejt strukturave euro-atlantike shndërrohet në një çështje më komplekse sesa pritshmëria për “afrim” automatik.
Ndërkohë, drejt integrimit, thuhet se Kosova ka një kusht të qartë: vendi mund të integrohet në familjen europiane vetëm nëse kryen një ndryshim rrënjësor. Ky ndryshim lidhet me mendësinë, një rikthim te rrënjët dhe një orientim i qartë kulturor e historik, që do ta vendoste shoqërinë dhe institucionet në harmoni me vlerat që identifikohen me Europën. Në këtë logjikë, artikulli e lidh nevojën për reformim të brendshëm me edukimin dhe formimin intelektual.
Kushti kyç: ndryshim rrënjësor në mendësi për t’u afruar me Europën
Në mënyrë specifike, artikulli sjell një ide të lidhur me At Zef Pllumin, i cili, sipas asaj që citohet në tekst, ka thënë: “Pa iu ndërru truni këtij populli – e truni ndërrohet në shkolla kryesisht – dhe pa u formu një çetë intelektualësh me pikëpamje perëndimore, ne nuk kemi kurrsesi si me menu me hy në Europë”. Kjo linjë argumentuese e vendos theksin te shkollat dhe te krijimi i një brezi intelektualësh me pikëpamje perëndimore, si mekanizëm i domosdoshëm për të ndryshuar drejtimin afatgjatë të shoqërisë.
Pikërisht për këtë arsye, artikulli paralajmëron se për sa kohë institucionet do të mbeten peng i ideologjisë islamike që, sipas argumentit të shtruar, bie ndesh me vlerat e familjes europiane, rrugëtimi drejt BE-së dhe NATO-s do të mbetet vetëm një premtim i paarritshëm. Në këtë kontekst, nevoja e theksuar është një ringjallje shpirtërore, kombëtare, kulturore dhe intelektuale, që, sipas artikullit, e vendos kombin dhe orientimin perëndimor përpara çdo agjende tjetër.
Teksti kalon më tej te një tjetër element emocional dhe simbolik, duke përmendur humbjen e atdhetarit Osman Osmani, birit të Kosovës dhe të kombit shqiptar, nga Morina e Gjakovës. Humbi njihet si një ngjarje e thellë dhe e dhimbshme, veçanërisht për ata që, sipas asaj që shkruhet, patën fatin ta njihnin personalisht, të punonin me të dhe ta respektonin në mënyrë të drejtpërdrejtë. Në rrjedhën e shkrimit, kjo pjesë paraqitet si një ndërprerje, por e lidhur me temën e identitetit kombëtar dhe ndjenjës atdhetare.
Botuar fillimisht në Bota Sot
